Wiadomości

Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 2776komentarzy: 4

Jeden czy dwa Cieszyny. Dr Odoj: Współpracujmy

22-10-2012 19:05

- Człowiek nieraz nie jest w stanie jednoznacznie określić swojej tożsamości, a więc jasno odpowiedzieć na pytanie: kim jesteś? Mamy takie przypadki nawet u nas na uczelni. Ktoś nie jest w stanie precyzyjnie wskazać czy jest Ślązakiem, Czechem, Polakiem ? sam nie jest o tym do końca przekonany. Na Zaolziu do dziś istnieją takie rozterki związane z problemem tożsamości i identyfikacji narodowej, etnicznej, lokalnej - mówi nam antropolog dr Grzegorz Odoj z Uniwersytetu Śląskiego.
Na ile Cieszyn i Czeski mogą być jednym miastem? (fot. Ox.pl) Na ile Cieszyn i Czeski mogą być jednym miastem? (fot. Ox.pl)

Łukasz Grzesiczak: Panie doktorze, Cieszyn i Czeski Cieszyn to już jedno miasto czy ciągle dwa osobne organizmy?

dr Grzegorz Odoj: Cieszyn i Czeski Cieszyn to pewien obszar kulturowy, który w ostatnich latach ulega funkcjonalnym przemianom. Tworzy się swoista całość, pewien zintegrowany organizm transgraniczny. Choć nie można bagatelizować granicy, która dzieli oba miasta. Zresztą ona tkwi także w mentalności mieszkańców i przejawia się w często stereotypowym postrzeganiu sąsiadów na przeciwległym brzegu Olzy.

Skąd bierze się ta mentalna granica?

Oczywiście ma ona konotacje historyczne, społeczne, kulturowe. Na terenie Europy można wskazać kilkadziesiąt podobnych przygranicznych miast – nazywamy je „miastami podwójnymi” albo „dwumiastami”. To bardzo ciekawy obszar z punktu widzenia badaczy antropologów. Zupełnie inaczej to „dwumieście” postrzega mieszkaniec Czeskiego Cieszyna czy Cieszyna, a zupełnie inaczej mieszkańcy innych rejonów Polski.

Proszę sobie wyobrazić, że bardzo często goście naszego Uniwersytetu przyjeżdżają z ogromną ciekawością i chęcią – często po raz pierwszy – zobaczenia jak funkcjonują te dwa organizmy miejskie przedzielone rzeką. Dziś wygląda to inaczej, ale ja mam jeszcze w pamięci wycieczkę autokarową do Wiednia, która wyruszyła z Katowic. To był koniec lat 80. Zatrzymaliśmy się w Czeskim Cieszynie, gdzie spotkało nas – mówiąc oględnie – nie najmilsze przyjęcia. Ludzie, często z okien, wykrzykiwali pod naszym adresem inwektywy, zarzucali, że przyjechaliśmy wykupić im towary. Teraz życie tętni zupełnie innym rytmem na tym pograniczu, ale niektóre stereotypy są ciągle mocno osadzone w naszych głowach.

Dlaczego mieszkańcy choćby Polski centralnej często nie rozumieją specyfiki Śląska Cieszyńskiego?

Powodem są inne doświadczenia historyczne, nasza wielokulturowość i wieloreligijność. Na to nakłada się owa specyfika „dwumieścia”. Każdy obszar pogranicza cechuje przenikanie różnych treści kulturowych. Mieszkańcy takich obszarów zawsze byli (i są) szczególnie przygotowani do kontaktów międzykulturowych. Dlaczego? Ktoś powiedział, że na obszarach pogranicza codziennie trzeba zaznaczać swoją odmienność, deklarować własną tożsamość, a jednocześnie ta odmienność jest postrzegana przez innych w różny sposób, już niezależny od nas. To charakterystyczna cecha, która odróżnia nas od centralnych rejonów kraju. Gdy przebywam tam prowadząc studenckie obozy naukowe czy zajęcia warsztatowe dla nauczycieli z zakresu edukacji wielokulturowej, niejednokrotnie spotykam się z zupełnym niezrozumieniem specyficznego usposobienia człowieka pogranicza.

Czym takie usposobienie się charakteryzuje?

Między innymi tym, że człowiek nieraz nie jest w stanie jednoznacznie określić swojej tożsamości, a więc jasno odpowiedzieć na pytanie: kim jesteś? Mamy takie przypadki nawet u nas na uczelni. Ktoś nie jest w stanie precyzyjnie wskazać czy jest Ślązakiem, Czechem, Polakiem – sam nie jest o tym do końca przekonany. Na Zaolziu do dziś istnieją takie rozterki związane z problemem tożsamości i identyfikacji narodowej, etnicznej, lokalnej.

Pokusiłby się Pan o prognozę jak Cieszyn i Czeski Cieszyn będą wyglądały za dwadzieścia lat?

Chciałbym, aby proces integracji i burzenia istniejących jeszcze barier, uniemożliwiających pełne porozumienie wspólnot, dalej postępował. Po otwarciu granicy pojawiły się dogodne warunki do realizacji różnorakich projektów i działań transgranicznych. Chodzi jednak o to, aby mieszkańcy jednego i drugiego Cieszyna mieli świadomość swych kulturowych różnic, a eksponując odmienność potrafili ją zrozumieć. Wszak różnić się w perspektywie kulturowej jest rzeczą piękną. Cóż by to była za nuda i monotonia, gdyby kultura była jednolita, kostyczna ! Nie zapominając o własnej tożsamości współpracujmy i uczmy się siebie nawzajem.

Rozmawiał Łukasz Grzesiczak

23 i 24 października w Cieszynie na Wydziale Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ odbędzie się konferencja "Obszary kulturowe współczesnego miasta – funkcje i pogranicza". Dokładny plan konferencji .

źródło: OX.pl
dodał: ŁG 22-10-2012 19:05
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (4)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

jorzin z barzin
22-10-2012 19:42
jorzin z barzin
No to jest przykład prawdziwej sztuki: powiedzieć coś, tak żeby nic nie powiedzieć.
1477
22-10-2012 20:29
1477
Czech, Polak czyli tzw, "ZaOlziak" wiem jedno że te społeczeństwa, czyli dwa miasta oddalane między sobą o 40 metrów rzeką Olzą nie mają żadnej spójności transportowej, a ni autobusu a ni pociągu a w jednym tak dużym miesicie jak Cieszyn - Tesin gdy nie ma wspólnej komunikacji nie wiadomo kim się jest, bo to tak jak by siedzieć w jednej dzielnicy i patrzyć na druga lub np. Sosnowiec, Katowice.
Stanko
22-10-2012 23:38
Stanko
Jak można zamieszczać taki pocięty kadr!
[konto zostało usunięte]
23-10-2012 20:24
[konto zostało usunięte]
Cieszyn po obu stonach jest jeden! Polski Cieszyn i jeszcze mozemy przyjś po swoje! Nasze aż do Frydka!
Musisz się zalogować, aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta? Zarejestruj się i sprawdź, co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

Stalownicy odrobili straty z pierwszego meczu, ale w karnych lepsi byli Finowie

16-01-2018 23:59

Koniec pięknej przygody Trzyńca z Ligą Mistrzów. Pięknej, bo podopieczni Vaclava Varadi napisali nowy rozdział w historii klubu. Rozdział, który zakończył się w półfinale.

wyświetleń: 11komentarzy: 0

Strajk kobiet w Cieszynie

16-01-2018 22:25

Jutro (17.01) kobiety znów wyjdą na ulice. Strajk pod hasłem ''Deja Vu'' odbędzie się nie tylko w wielkich miastach. Swój udział w akcji zapowiedziały również mniejsze miejscowości. W Cieszynie Strajk Kobiet odbył się dziś (16.01).

wyświetleń: 261komentarzy: 0

Na papierze dłużej potrwa

16-01-2018 20:15

Zazwyczaj myślimy o tym w drugiej połowie kwietnia, ale urzędy skarbowe już przypominają, że można składać zeznania podatkowe. Najlepiej drogą elektroniczną, bo przy okienku od tego roku postoimy dłużej. Chcesz zaoszczędzić czas, złóż zeznanie podatkowe elektronicznie - do tego namawia Urząd Skarbowy w Cieszynie.

wyświetleń: 466komentarzy: 0

Halo drogowcy - mamy zimę

16-01-2018 19:15

Być może dodatnie temperatury i brak śniegu uśpiły czujność drogowców, jednak to nie jest to żadnym usprawiedliwieniem. Bo to, co dzisiaj po południu działo się na niektórych odcinkach dróg w naszym powiecie, kierowcy nazywali krótko - żenadą. Więcej słów nie nadaje się do cytowania.

wyświetleń: 3254komentarzy: 5

Sejmik przyjął budżet

16-01-2018 17:25

Sejmik Województwa Śląskiego przyjął Wieloletnią Prognozę Finansową na lata 2018-2030 oraz budżet województwa na 2018 r. Za przyjęciem uchwały budżetowej było 25 radnych, 13 opowiedziało się przeciw

wyświetleń: 297komentarzy: 0

Gdzie szusować/ gdzie na łyżwy? (odc. 6 sezon 2017/2018)

16-01-2018 16:00

Dzięki mroźnej pogodzie uruchomione zostały kolejne wyciągi narciarskie. Narciarze mogą szykować się do podboju stoków. W Wiśle wyciągi są czynne!  

wyświetleń: 594komentarzy: 0

Najmłodsi stela 05/629/2018

16-01-2018 14:00

Zapraszamy na kolejną część cyklu - ''Najmłodsi stela''- czyli fotogalerię najmłodszych mieszkańców naszego powiatu w obiektywie naszego fotoreportera.

wyświetleń: 3085komentarzy: 0

Prezydent pochodzący z Jabłonkowa?

16-01-2018 12:30

W Czechach trwają wybory prezydenckie. Aktualny prezydent Milosz Zeman, któremu przy założeniu, że frekwencja będzie niska „wróżono” że może wygrać w pierwszej turze, udało się otrzymać 38,6 proc. głosów,  tuż za nim jest, pochodzący z Jabłonkowa, przewodniczący Czeskiej Akademii Nauk Jirzi Drahosz - 26,6 proc.

wyświetleń: 872komentarzy: 0

Brenna - słońce ogrzeje szkołę

16-01-2018 10:30

Niebawem ruszą prace remontowe w Szkole Podstawowej nr 2 w Brennej. Wójt gminy właśnie podpisał umowę z wykonawcą. Zakres prac w placówce jest bardzo szeroki.

wyświetleń: 752komentarzy: 0

Znowu wieje

16-01-2018 09:55

Meteorolodzy ostrzegają przed silnym wiatrem

wyświetleń: 2035komentarzy: 2
Kontakt z redkacją .