Zakupy przedświąteczne. Co zrobić, żeby były bezpieczne?

Okres przedświąteczny to czas intensywnych przygotowań i zakupów, ale także moment, w którym łatwo stracić czujność. Pośpiech, tłok w sklepach i promocje działające na emocje sprzyjają nie tylko impulsywnym decyzjom, lecz także aktywności przestępców. Dlatego przed Bożym Narodzeniem szczególnie warto pamiętać o zasadach bezpieczeństwa – zarówno podczas zakupów stacjonarnych, jak i internetowych.

- W tym roku jeszcze 14 i 21 grudnia, będą niedzielami handlowymi, co stanowi świetną okazję, aby zaplanować zakupy z wyprzedzeniem, unikając tłoku i pośpiechu - informuje podkomisarz Krzysztof Pawlik, oficer prasowy cieszyńskiej KPP..

Niezależnie jednak od terminu, podstawą pozostaje ostrożność. Pieniądze, dokumenty i klucze najlepiej przechowywać w wewnętrznych, trudno dostępnych kieszeniach. Torebki i plecaki powinny być zawsze zamknięte i noszone blisko ciała, a wartościowych przedmiotów nie należy trzymać w tylnych kieszeniach spodni. Podczas płacenia kartą warto zachować dyskrecję i bezwzględnie chronić numer PIN.

Szczególnej uwagi wymagają zakupy z dziećmi. W zatłoczonych galeriach handlowych łatwo o chwilową rozłąkę. W takiej sytuacji warto niezwłocznie zwrócić się o pomoc do obsługi obiektu. Młodsze dzieci powinny wiedzieć, że w razie zagubienia należy wrócić w miejsce, w którym ostatnio widziały opiekunów, i poprosić o pomoc ochronę lub umundurowanego funkcjonariusza. Starszym dzieciom warto zapisać w telefonie kontakty alarmowe oznaczone skrótem ICE – na wypadek nagłych sytuacji.

Coraz większą część przedświątecznych zakupów przenosimy do sieci, a tam zagrożeń nie brakuje. Cyberprzestępcy wykorzystują atrakcyjne oferty, fałszywe sklepy internetowe i wiadomości podszywające się pod firmy kurierskie czy banki. Zakupy należy robić wyłącznie w sprawdzonych sklepach, dokładnie weryfikując opinie i dane sprzedawcy. Podejrzanie niskie ceny często oznaczają próbę oszustwa. Bezpieczniej korzystać z zaufanych metod płatności i unikać klikania w linki z nieznanych e-maili czy SMS-ów, zwłaszcza tych informujących o rzekomych dopłatach do przesyłek.

Oszuści sięgają także po bardziej wyrafinowane metody. Zdarzają się fałszywe oferty kredytów, platformy inwestycyjne reklamowane wizerunkiem znanych osób, a także e-kartki świąteczne zawierające złośliwe oprogramowanie. Popularne są również tzw. oszustwa miłosierdzia, czyli fikcyjne zbiórki charytatywne. Pomagać warto, ale wyłącznie poprzez sprawdzone organizacje. Należy też regularnie śledzić ostrzeżenia publikowane przez banki, Policję oraz instytucje zajmujące się cyberbezpieczeństwem.

Szczególną ostrożność trzeba zachować w przypadku próśb o kody BLIK. Zanim przekażemy pieniądze, zawsze należy potwierdzić taką prośbę bezpośrednio, dzwoniąc do danej osoby. Przekazywanie kodów obcym lub niesprawdzonym osobom to jedna z najczęstszych dróg do utraty środków.

Jeśli podczas zakupów – w sklepie lub w Internecie – zauważymy coś niepokojącego, nie należy tego lekceważyć. Zgłaszanie podejrzanych sytuacji odpowiednim służbom może uchronić przed stratami nie tylko nas, ale i innych. Przedświąteczny czas powinien kojarzyć się z radością i spokojem, a nie z przykrymi niespodziankami. Odrobina czujności wystarczy, by świąteczne zakupy zakończyły się bezpiecznie.

Porady w punktach:

Wybierasz się na zakupy? Pamiętaj!

• Przechowuj pieniądze, dokumenty i klucze w trudno dostępnych miejscach. Najbezpieczniej trzymać je w wewnętrznych kieszeniach odzieży.
• Torebki i plecaki trzymaj zamknięte i blisko siebie. Unikaj przechowywania wartościowych przedmiotów w tylnej kieszeni spodni.
• Podczas płacenia kartą zachowaj dyskrecję. Nigdy nie zapisuj numeru PIN na karcie, ani nie udostępniaj go osobom postronnym.

Pilnuj dzieci na zakupach!

• W przypadku nieplanowanej rozłąki z pociechami, poprośmy o pomoc w ich odnalezieniu pracowników obiektu handlowego.
• Młodsze dzieci, w przypadku oddalenia się od rodziców lub opiekunów, powinny zawsze wrócić do miejsca, gdzie widziały ich ostatni raz; mogą zwrócić się  o pomoc do pracownika ochrony, umundurowanego funkcjonariusza lub kobiety z dzieckiem.
• Starsze dzieci powinny mieć zapisane w telefonie komórkowym kontakty do najbliższych osób w formie skrótu ICE - In Case of Emergency (w nagłym wypadku).

Bezpieczeństwo w sieci – na co zwrócić szczególną uwagę?

Uważaj na cyberprzestępców:

• Kupuj wyłącznie w sprawdzonych sklepach. Sprawdź opinie i dokładne dane kontaktowe sprzedawcy.
• Uważaj na oferty z podejrzanie niskimi cenami – mogą to być fałszywe aukcje lub produkty pochodzące z przestępstwa.
• Korzystaj z bezpiecznych metod płatności, najlepiej płać za otrzymany towar przy odbiorze.
• Nigdy nie klikaj w linki z niezweryfikowanych wiadomości e-mail lub SMS. Dotyczy to szczególnie informacji o konieczności dopłaty do przesyłek.
• Uważaj na oszukańcze witryny sklepowe podszywające się pod legalnie działających przedsiębiorców. Wyłudzone dane uwierzytelniające, są w dalszym kroku wykorzystane do bezprawnego logowania się do bankowości internetowej lub przeprowadzenia transakcji internetowej przy użyciu kart płatniczych.
• Zdarzają się wyłudzenia pod pretekstem udzielania kredytów gotówkowych, gdzie cyberprzestępcy oferują nisko oprocentowane pożyczki, w zamian klienci proszeni są o wpłacenie z góry opłaty manipulacyjnej lub podanie nr karty kredytowej, skradzione w ten sposób dane wykorzystywane są do nielegalnych transakcji.
• Przestępcy tworzą także platformy inwestycyjne oraz publikują reklamy, które zachęcają do inwestycji  poprzez nielegalne wykorzystanie tożsamości osób znanych: sportowców, celebrytów czy polityków. 
• W przypadku braku znajomości zasad inwestowania cyberoszuści  często oferują swoją pomoc i doradztwo. Taka reklama to kłamstwo, a zainwestowane środki nigdy nie wracają do klienta.
• E-kartki stają się popularnym sposobem przesyłania pozdrowień znajomym, niestety mogą one zawierać wirusy lub złośliwe oprogramowanie, które może zainfekować komputer. 
• „Oszustwa miłosierdzia” polegają na prośbach o datki na cele charytatywne, niestety niektóre organizacje charytatywne są fałszywe, jeśli chcemy komuś pomóc to warto to robić przez sprawdzone organizacje oraz samemu dokładnie sprawdzić obdarowywanego.
• Czytaj ostrzeżenia na bieżąco przekazywane przez banki, Policję i FinCERT.pl – BCC ZBP.

Kiedy ktoś prosi Cię o kod BLIK

• Nie działaj pochopnie. Najlepiej zadzwoń do tej osoby i upewnij się, że rzeczywiście potrzebuje tych pieniędzy.
• Zawsze sprawdzaj, komu wysyłasz kody do płatności mobilnych.
• Nigdy nie przekazuj pieniędzy obcym osobom.

NG/mat.pras.