Wycieczka po... cmentarzu?

Cmentarz ewangelicki w Jaworzu zyskał nową tablicę informacyjną, która może pomóc zwiedzającym gminę poznać jej historię. Z kolei dla mieszkańców Jaworza jest symbolem pamięci o - niejednokrotnie - przodkach i ważnych osobach dla historii gminy.

Dwieście lat wspólnego cmentarza

Nowa instalacja przywołuje historię, która przez długi czas była źródłem napięć między mieszkańcami różnych wyznań. Od okresu kontrreformacji aż do 1880 roku ewangelicy byli chowani na cmentarzu przy kościele katolickim.

Spory dotyczyły nie tylko kwestii religijnych, ale także formalnych i finansowych. Wierni wyznania augsburskiego musieli uiszczać opłaty za czynności kościelne, w tym za pochówki.

Konflikt nasilił się w połowie XIX wieku, szczególnie w czasie epidemii. Przełom przyniosły dopiero nowe pomiary katastralne w 1880 roku, które umożliwiły wydzielenie osobnej parceli pod cmentarz ewangelicki.

Trzy etapy rozwoju

Tablica porządkuje rozwój nekropolii w trzech etapach.

Pierwszy obejmuje rok 1880 i utworzenie pierwotnej części cmentarza. Wtedy odbył się pierwszy pochówek, a centralnym punktem stał się marmurowy krzyż.

Drugi etap to rok 1916 i powiększenie terenu w kierunku zachodnim. W tym czasie ustawiono kolejny krzyż z inskrypcją upamiętniającą zmarłych.

Trzecia część powstała w 2007 roku, podczas obchodów jubileuszu parafii. To najnowsza kwatera z nowoczesnym krzyżem.

Ślady XX wieku

Cmentarz zachował także ślady wydarzeń związanych z II wojną światową i jej następstwami. W latach 1945–1948 tymczasowo chowano tu żołnierzy sowieckich, których szczątki później przeniesiono do Bielska-Białej.

Do dziś znajduje się tu również nagrobek żołnierza Wehrmachtu, co pokazuje, jak złożona była historia regionu.

Miejsce upamietnienia ważnych postaci

Tablica wskazuje 11 punktów o szczególnym znaczeniu. Wśród nich znajduje się m.in. nagrobek pastora Franciszka Czyżka. Jego płyta przez lata pełniła funkcję progu w kościele katolickim, zanim trafiła na cmentarz ewangelicki.

Na nekropolii spoczywają także duchowni i mieszkańcy, którzy mieli istotny wpływ na rozwój Jaworza – w tym osoby związane z lokalnym szkolnictwem, kulturą i działalnością uzdrowiskową.

NG/mat.pras.