Pociągiem do Istebnej i na Zwardoń? Raczej nie...

Czy Wisła, Istebna i Koniaków doczekają się kiedyś połączenia kolejowego? Temat, który przez dekady funkcjonował głównie jako ciekawostka historyczna, ponownie trafił na ogólnopolskie forum. W grudniu 2025 roku poseł na Sejm RP Małgorzata Pępek skierowała do Ministra Infrastruktury interpelację w sprawie wznowienia analiz dotyczących budowy linii kolejowej Wisła Głębce – Istebna – Koniaków – Zwardoń, będącej kontynuacją dawnej linii nr 191.

Impulsem do jej złożenia były sygnały płynące od mieszkańców Beskidu Śląskiego oraz redakcji „Kolejowe Beskidy”, które od lat przypominają, że stacja Wisła Głębce z założenia nie miała być końcem trasy. W historycznych planach kolej miała iść dalej – tunelem pod Kubalonką, przez Istebną i Koniaków, aż do Zwardonia.

Historyczny projekt

Kolej dotarła do Wisły w 1929 roku, gdy uruchomiono odcinek z Ustronia. Cztery lata później, w 1933 roku, oddano do użytku stację Wisła Głębce. W tym samym czasie powstał monumentalny wiadukt w Łabajowie – jeden z największych betonowych obiektów kolejowych w Polsce i najwyższy w Beskidach. Dziś jest on symbolem niedokończonej inwestycji.

Zgodnie z przedwojennymi planami, linia miała być przedłużona tunelem pod przełęczą Kubalonka i dalej poprowadzona przez Istebną i Koniaków w kierunku Zwardonia, z budową kolejnych wiaduktów. Projekt miał znaczenie nie tylko lokalne, ale także międzynarodowe – wpisywał się w koncepcję połączeń transgranicznych z Czechami i Słowacją.

Nowe argumenty w nowej rzeczywistości

W interpelacji (Tutaj) poseł Małgorzata Pępek wskazała, że dziś – w warunkach rosnących środków unijnych na transport kolejowy i rozwoju nowoczesnych technologii inżynieryjnych – dawny projekt przestaje być wyłącznie historyczną ciekawostką. Mieszkańcy i samorządy lokalne podnoszą argumenty dotyczące konieczności wzmocnienia transportu publicznego w górskich miejscowościach, które szczególnie dotkliwie odczuwają zimowe warunki drogowe.

- Mieszkańcy oraz samorządy lokalne podkreślają rosnące zapotrzebowanie na nowoczesną, bezpieczną i całoroczną komunikację szynową, szczególnie w regionie górskim, który jest rozproszony i intensywnie się rozwija - pisała posłanka.

Wskazywane jest również przeciążenie strategicznej linii kolejowej nr 139 oraz ryzyko paraliżu komunikacyjnego w przypadku awarii, a także potencjał nowej osi kolejowej Polska–Słowacja–Czechy. W opinii ekspertów kolejowych byłaby to jedna z najważniejszych inwestycji komunikacyjnych w historii południowej Polski.

Dodatkowego znaczenia sprawie nadaje kontekst jubileuszowy. Rok 2026 to 100-lecie kolei w Polsce oraz Rok Jubileuszowy PKP, ustanowiony uchwałą Sejmu RP. Sama linia nr 191 będzie obchodziła 93. rocznicę powstania, a zwolennicy projektu pytają, czy w perspektywie 95-lecia możliwe byłoby sfinalizowanie inwestycji planowanej niemal sto lat temu.

Odpowiedź ministerstwa: dziś nie, ale…

W odpowiedzi z 15 stycznia 2026 roku Ministerstwo Infrastruktury [tutaj (pdf] jasno stwierdziło, że projekt budowy linii Wisła Głębce – Istebna – Koniaków – Zwardoń nie jest obecnie ujęty w Krajowym Programie Kolejowym do 2030 roku (z perspektywą do 2032). PKP PLK S.A. nie prowadzi również żadnych prac analitycznych dotyczących tej inwestycji.

Resort podkreślił jednak, że w przypadku projektów o znaczeniu regionalnym kluczową rolę w ustalaniu priorytetów odgrywa organizator transportu publicznego na poziomie województwa, czyli Marszałek Województwa Śląskiego. To na tym szczeblu zapadają decyzje dotyczące planowania rozwoju transportu i zgłaszania inwestycji do programów krajowych.

Jednocześnie Ministerstwo przypomniało o realizowanym projekcie Zintegrowanej Sieci Kolejowej, prowadzonym przez CPK we współpracy z PKP PLK i Instytutem Rozwoju Miast i Regionów. Dokument ten, którego zakończenie planowane jest na pierwszy kwartał 2026 roku, ma wyznaczyć długoterminowy kierunek rozwoju kolei w Polsce.

- Mając na uwadze powyższe uprzejmie informuję, że PKP PLK S.A. nie prowadzi obecnie prac analitycznych dotyczących budowy linii kolejowej Wisła Głębce - Istebna - Koniaków – Zwardoń - kończy pismo Piotr Malepszak Podsekretarz Stanu.

Kolej wraca. Narazie tylko w dyskusji

Choć odpowiedź ministerstwa nie przynosi przełomu, sama interpelacja pokazuje, że temat kolei przez Kubalonkę przestaje być wyłącznie domeną pasjonatów historii. Coraz więcej osób przypomina, że Wisła Głębce nigdy nie miała być stacją końcową, a monumentalny wiadukt w Łabajowie jest materialnym śladem ambitnej wizji sprzed wieku.

Czy wizja ta doczeka się realizacji w XXI wieku – zależeć będzie nie tylko od decyzji rządu, ale także od determinacji samorządów i wpisania projektu w regionalne strategie transportowe. Na razie kolej do Istebnej pozostaje w sferze marzeń i pobożnych życzeń...

Natasza Gorzołka