Od Godów do mięsopustu. Prof. Kadłubiec o dawnym porządku świąt

Wyjaśniał, że określenie „gody” ma antyczne korzenie i odnosi się do radosnego świętowania przełomu roku w rytmie przyrody. Przywołując Saturnalia, tłumaczył, że był to czas godowania – radowania się, częstowania. W trakcie wykładu wielokrotnie podkreślał znaczenie języka w kulturze, zwracając uwagę m.in. na to, że 24 grudnia tradycyjnie zasiadano do wieczerzy, a nie do kolacji.

Prelegent akcentował, że dawne świętowanie miało ściśle określony porządek. – Kultura, podobnie jak język, ma swoją gramatykę – podkreślał, omawiając symbolikę wigilijnego stołu, znaczenie białego obrusu, świecy, kolejności siadania oraz zasad obowiązujących podczas wieczerzy.
Wykład dotyczył również wierzeń związanych z pierwszą gwiazdą, modlitwą w języku ojczystym oraz obecnością zmarłych w czasie Godów, czego wyrazem było wolne miejsce przy stole. Kadłubiec przywoływał przykłady z regionu i obserwacje etnograficzne.
Osobny wątek stanowiły praktyki ochronne: siekiera, łańcuch czy podkowa umieszczane przy stole lub na progu. Jak wyjaśniał, żelazo pełniło funkcję apotropeiczną, a próg był postrzegany jako granica między światem zewnętrznym a domem. Mówił także o kolędach, rozróżniając kolędowanie ludowe i religijne oraz wskazując na pierwotne znaczenie głośnego wypowiadania życzeń.

W dalszej części wykładu prelegent omawiał kolejne etapy okresu po Bożym Narodzeniu oraz symbolikę Trzech Króli. Wyjaśniał znaczenie liczby 12, genezę określenia „mędrcy ze wschodu” i pierwotny sens zapisu C+M+B jako formuły błogosławieństwa domu.

Prelekcję zamykały rozważania o mięsopuście i pochowaniu basów. Prof. Kadłubiec mówił o dawnym rozumieniu mięsopustu jako pożegnania mięsa przed postem, o ostatkowych zabawach oraz o sensie czterdziestodniowego postu, związanego w tradycyjnym myśleniu z przygotowaniem ziemi do nowego cyklu wegetacyjnego.

Prof. Kadłubiec prelekcję na ten sam temat wygłosi w czwartek 22 stycznia w cieszyńskim Domu Narodowym

Do tematyki mięsopustu prof. Karol Daniel Kadłubiec powróci podczas kolejnego wykładu, który odbędzie się w czwartek 22 stycznia 2026 roku o godzinie 17.00 w Centrum Folkloru Śląska Cieszyńskiego, mieszczącym się na drugim piętrze Cieszyńskiego Ośrodka Kultury Dom Narodowy. Spotkanie zatytułowane „Mięsopust na ziemi cieszyńskiej i u sąsiadów” organizowane jest w ramach Akademii Obrzędowości Dorocznej. Wstęp wolny.

indi