Książka jako kulturowe DNA Cieszyna

Cieszyn od wieków związany jest z kulturą książki. Zachowane rękopisy, inkunabuły i stare druki są nie tylko cennymi zabytkami, ale również świadectwem życia ludzi, którzy kształtowali kulturę, naukę i życie społeczne regionu.

– Książka jest czymś znacznie więcej niż oprawionym zbiorem kart. To nośnik pamięci, wiedzy i wartości, który od stuleci współtworzy tożsamość Cieszyna - podkreśla Agnieszka Laskowska z Książnicy Cieszyńskiej.

Projekt otrzymał 66 tys. zł dofinansowania ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Jego całkowita wartość wynosi 82 706 zł.

Od wspomnień seniorów do tradycyjnego druku

Pierwszym etapem przedsięwzięcia był czerwcowy cykl warsztatów dla seniorów „Książka i pamięć – kiedy książki pachniały inaczej”. Podczas pięciu spotkań uczestnicy oglądali dawne wydawnictwa i wracali pamięcią do pierwszych lektur, szkolnych podręczników oraz książek, które towarzyszyły im w młodości.

Rozmowy dotyczyły między innymi literatury młodzieżowej, publikacji podróżniczych, dawnych książek kucharskich oraz wydawniczych hitów z czasów PRL. Cykl zakończyła prezentacja historii Cieszyńskiej Oficyny Wydawniczej połączona z pokazem materiałów wydrukowanych przy użyciu jej czcionek.

Pod koniec czerwca rozpoczęły się także zajęcia „Młodzi w kulturze książki”. Dzieci i młodzież poznają podczas nich drogę, jaką dawniej musiała przejść książka, zanim trafiła do czytelnika. Uczestnicy własnoręcznie czerpali papier, uczyli się kaligrafii, przygotowywali pieczęcie, drukowali na tradycyjnych prasach i tworzyli grafiki techniką linorytu.

Przed nimi jeszcze warsztaty poświęcone marmurkowaniu papieru, czyli jednej z najbardziej efektownych historycznych technik zdobniczych.

Cieszyn zamieni się w planszę do gry

Jednym z najważniejszych wydarzeń projektu będzie zaplanowana na wrzesień gra miejska „Cieszyn – miasto książek”. Jej uczestnikami będą uczniowie cieszyńskich szkół.

Scenariusz gry powstał na podstawie przewodnika po zabytkowych bibliotekach Cieszyna autorstwa Henryka Holendra, wydanego przez Książnicę Cieszyńską w 2010 roku. Uczniowie będą przemierzać ulice miasta i rozwiązywać zagadki prowadzące do miejsc związanych z historycznymi księgozbiorami.

– To okazja, by spojrzeć na Cieszyn z zupełnie nowej perspektywy i odkryć jego mniej znane, książkowe oblicze - zaznacza Agnieszka Laskowska.

We wrześniu rozpoczną się również otwarte panele dyskusyjne „Kulturowy kod Cieszyna”. Historycy, bibliotekarze, regionaliści i badacze kultury porozmawiają o najstarszych bibliotekach regionu, książkach religijnych i edukacyjnych, tradycjach bibliofilskich oraz najważniejszych dziełach piśmiennictwa cieszyńskiego.

Zwieńczeniem spotkań będzie próba stworzenia kanonu publikacji, które najmocniej wpłynęły na kulturę i tożsamość Śląska Cieszyńskiego.

Kultura dostępna dla wszystkich

W ramach projektu przygotowano również zajęcia dla osób z niepełnosprawnościami. Warsztaty marmurkowania papieru mają umożliwić uczestnikom poznawanie kultury poprzez twórcze i sensoryczne doświadczenia.

Zaplanowano także szkolenie dla bibliotekarzy dotyczące tworzenia questów i gier terenowych jako nowoczesnych narzędzi edukacji kulturalnej. Zajęcia poprowadzą zewnętrzni specjaliści.

– Zabytkowe książki nie są jedynie eksponatami zamkniętymi w magazynach bibliotecznych. To żywe świadectwa historii, które nadal mogą inspirować, uczyć i budować lokalną tożsamość - wskazuje pracownica Książnicy Cieszyńskiej.

Projekt jest kontynuacją wieloletniej działalności Książnicy Cieszyńskiej związanej z ochroną, badaniem i popularyzowaniem dziedzictwa piśmienniczego Śląska Cieszyńskiego. Organizatorzy chcą, aby mieszkańcy nie tylko poznali historię lokalnych księgozbiorów, ale także dostrzegli, że książka nadal pozostaje jednym z najważniejszych elementów kulturowego DNA miasta.

NG/mat.pras.