Dokąd na wycieczkę? Po Cieszynie Spacer szlakiem cieszyńskich pisarek

Trasa spaceru zaczyna się przy pomniku Ślązaczki pod Górą Zamkową. Następnie prowadzi przez Górę Zamkową, ul. Głęboką, ul. Menniczą, Książnicę Cieszyńską, Teatr im. A. Mickiewicza, ul. Kiedronia, tablicę Zofii kirkor-Kiedroniowej, Rynek, ul. Regera i Muzeum.

Trasa i sylwetki poszczególnych kobiet opisane zostały w folderku wydanym przez Międzynarodową Organizację Soroptimist International Klub w Cieszynie dostępną bezpłatnie w Informacji Turystycznej.

„Śladów pracy i działalności kobiet na Śląsku Cieszyńskim jest wiele. Nasze przodkinie były bardzo aktywne, zajmowały się różnymi dziedzinami od polityki i działalności charytatywnej, przynależnej damom, po pracę zawodową i rzemiosło. Były przykładnymi żonami i matkami, a jednak w wielu wypadkach kreowały nową rzeczywistość i wyprzedzały epokę.” – napisała we wstępie opisującej szlak ulotki Władysława Magiera.

Przybliżmy zatem za Władysławą Magierą sylwetki poszczególnych cieszyńskich pisarek, których szlakiem podążamy.

Maria Pilchówna
nauczycielka, etnografka, działaczka kulturalna. Jej książka Wisła naszych przodków jest kopalnią wiedzy o regionie, pełną gwary i wiślańskich tradycji. Napisała ponad 80 różnych artykułów i książek.

Maria Wardasówna
czyli „Maryśka ze Śląska”, działała w Podziemnej Organizacji Wojskowej „Wilki” stworzonej przez pozostałych w kraju lotników. Już przed wojną jako druga kobieta w Polsce otrzymała dyplom pilota, a jej powieści były na listach lektur szkolnych. Pisała gwarą charakterystyczną dla Sląska Cieszyńskiego. Swoją najwybitniejszą powieść, sagę rodzinną „Wyłom”, pozostawiła niedokończoną. Ukazało się tylko 6 tomów.

Maria Skalicka
na cele muzealne przekazała swój dom w Ustroniu. W istniejącym tam muzeum, noszącym jej imię, mieści się tylko część jej bogatych, bibliofilskich i medalierskich zbiorów, większość cennych rękopisów i inkunabułów znalazła się w Książnicy Cieszyńskiej. Opublikowała również wiele przyczynków naukowych.

Janina Marcinkowa
założyła Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Cieszyńskiej. Była wybitnym choreografem, twórcą wielu układów tanecznych, zbieraczem folkloru, autorką książek i artykułów naukowych oraz układów tanecznych, które ukazały się wraz z instruktażem na płytach. Swoją wiedzą dzieliła się zespołami w kraju i za granicą.

Zofia Kirkor – Kiedroniowa z d. Grabska
siostra premiera, żona ministra, tylko cudem uniknęła wywózki do obozu w Auschwitz. Była działaczką narodową, członkinią Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego. Zawsze wiele pisała, artykuły do gazet, prace naukowe, a przede wszystkim wspomnienia, które są kopalnią wiedzy o życiu elit na początku XX wieku. Razem z mężem, inż. Józefem Kiedroniem została upamiętniona na tablicy na ulicy Kiedronia w Cieszynie.

Edith Schmettan – Demel
córka cieszyńskiego burmistrza, pierwsza studentka z Cieszyna na uniwersytecie w Wiedniu, autorka pierwszej powieści z Cieszynem w tle Die sieben Kinder des Pastors Katteschlag - Siedem dzieci pastora Katteschlaga, która zawiera jej wspomnienia z dzieciństwa, wychowywała się na parafii na Placu Kościelnym.

Dorota Kłuszyńska

członkini PPSD Galicji i Śląska Cieszyńskiego, późniejsza senatorka, również należała do Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego. Walczyła o prawa kobiet, urządzała od roku 1911 obchody dnia kobiet w Cieszyńskiem, zakładała organizacje kobiece, wiele pisała. W okresie międzywojennym ponad 10. lat z ramienia PPS wybierano ją do senatu II RP

Agnieszka Pilchowa
„jasnowidząca”, pisarka i bioenergoterapeutka zginęła w tymże obozie. Leczyła w okresie międzywojennym wiele znakomitości, min. Józefa Piłsudskiego, a nagrody za twórczość literacką otrzymywała od prezydentów Polski i Czechosłowacji. W Pradze na Hradczanach otrzymała pracę, ale zrezygnowała, wybrała Wisłę i tu mieszkała z rodziną

Maria Geysztowt – Bernatowiczówna
swój majątek przeznaczyła na fundację stypendialną dla ubogich uczniów. Tłumaczyła literaturę religijną z języka angielskiego i francuskiego, a także przyczyniła się do powstania polskich ewangelickich organizacji kobiecych. Tablica upamiętniająca jej działalność została odsłonięta na ulicy Wyższa Brama w Cieszynie we wrześniu 2014 r.

indi