„Cymelia” powróciły i znów przyciągają publiczność

Powrót cyklu i powrót publiczności

Poniedziałkowy (26.01.2026) wieczór miał wyraźnie symboliczny wymiar. Po modernizacji Książnica ponownie otworzyła swoją salę konferencyjną, a wraz z nią powrócił cykl, który przez lata zbudował wokół siebie wierne grono odbiorców. Nowa, jasna i uporządkowana przestrzeń sprzyjała skupieniu, ale przede wszystkim pozwoliła instytucji odzyskać rytm spotkań opartych na rozmowie, interpretacji i wspólnym namyśle nad źródłami.

Emblemata politica jako dokument epoki

Centralnym punktem spotkania były Emblemata politica Jakuba Brucka Angermundta. Zaprezentowane ryciny i komentarze ukazały dzieło nie tylko jako literacko-artystyczny zbiór emblematów, lecz także jako świadectwo politycznych napięć początku XVII wieku. Szczególne zainteresowanie wzbudziły miedzioryty, w tym słynne Junctis viribus – przedstawienie splecionych dłoni podtrzymujących koronę, będące alegorią jedności stanów Korony Czeskiej. Zwrócono uwagę, że kompozycja ta pojawiła się drukiem jeszcze przed detronizacją Ferdynanda II, zanim stała się symbolem władzy „Zimowego króla”.

Między neostoicyzmem a polityczną praktyką

Emblemata politica zostały odczytane jako manifest umiarkowanej, protestanckiej „racji stanu”, wzywający do roztropności, tolerancji i odpowiedzialności władzy. Jednocześnie wyraźnie wybrzmiał kontrast między neostoickim ideałem Brucka a rzeczywistymi wyborami politycznymi jego protektorów.

- Szczególnie interesujący okazał się wątek rozbieżności między ideałem a praktyką: podczas gdy Andrzej Kochcicki – jeden z głównych patronów Brucka – angażował się w działania polityczne o wyraźnie konfrontacyjnym, „jastrzębim” charakterze, to Jan Jerzy Cygan, adresat emblematu Nodos virtute resolvo, wydaje się – jak przypomniało epitafium Daniela Czepki – najbliższy neostoickiej postawie stałości, samodyscypliny i moralnej powściągliwości, którą Bruck tak konsekwentnie propagował. Ten kontrast między programem etycznym autora a realnymi wyborami jego protektorów i przyjaciół stał się jednym z najbardziej pobudzających do myślenia momentów spotkania - relacjonuje KSiążnica Cieszyńska.

Najbardziej żywa część wieczoru rozpoczęła się po zakończeniu wykładu. Dyskusje o ikonografii, o sieci patronackich powiązań Brucka oraz o związkach emblematyki z polityczną propagandą XVII wieku trwały długo i potwierdziły, że „Cymelia i osobliwości” nie są cyklem biernego oglądania rzadkich druków. To przestrzeń interpretacji i wspólnego myślenia, w której publiczność chce rozumieć kontekst i znaczenie prezentowanych zabytków.

Kolejne spotkanie już w lutym

Organizatorzy zapowiadają, że cykl będzie kontynuowany zgodnie z dawnym zwyczajem – w ostatni piątek miesiąca. Lutowe spotkanie poświęcone zostanie tajemnicom cieszyńskich klasztorów, a poprowadzi je Agnieszka Laskowska. Wiele wskazuje na to, że „Cymelia i osobliwości” znów na stałe wpiszą się w kulturalny kalendarz miasta.

NG/mat.pras.