Wisła: Cieszynianka dla Czyża

Rada Miasta Wisła jednogłośnie wybrała Zbigniewa Czyża na laureata nagrody Laur Gmin Ziemi Cieszyńskiej „Srebrna Cieszynianka” w 2026 roku. Uchwała została podjęta 24 września.

Za przyznaniem wyróżnienia opowiedziało się wszystkich 15 radnych uczestniczących w głosowaniu.

Ponad 30 lat z wiślańską tradycją

Zbigniew Czyż od ponad trzech dekad angażuje się w zachowanie i popularyzację tradycji kulturowych Wisły i Śląska Cieszyńskiego. Jednym z najważniejszych obszarów jego działalności jest wieloletnie kierowanie Męską Grupą Śpiewaczą „Wańcy”, z którą pielęgnuje tradycyjne pieśni, gwarę i zwyczaje górali wiślańskich.

Szczególne miejsce w tej działalności zajmuje „Kolędowanie pod oknami”, praktykowane w Wiśle 26 grudnia. Tradycja polega na wykonywaniu pod oknami domów dawnych kolęd życzących. Zbigniew Czyż wraz z Wańkami nie tylko podtrzymuje ten zwyczaj, ale także prezentuje go podczas konkursów, przeglądów i wydarzeń poświęconych kulturze tradycyjnej.

Grupa przez lata zdobyła wiele nagród. Wśród nich znalazły się m.in. Złota Spinka na Karpackim Festiwalu Kolędniczym w Bukowinie Tatrzańskiej, pierwsze nagrody na Żywieckich Godach i Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą, Złote Serce Festiwalu Folkloru Górali Polskich w Żywcu oraz Grand Prix Żywieckich Godów w 2018 roku. W 2026 roku Wańcy zajęli także I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Grup Kolędniczych podczas Góralskiego Karnawału w Bukowinie Tatrzańskiej za prezentację „Kolędowania pod oknami”.

Tradycja wpisana na krajową listę

Jednym z najważniejszych wydarzeń ostatnich lat było wpisanie w 2025 roku „Wiślańskiego kolędowania pod oknami” na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Zbigniew Czyż znalazł się w gronie przedstawicieli wiślańskich grup śpiewaczych, którzy odebrali oficjalną decyzję o wpisie w Studiu Koncertowym im. Witolda Lutosławskiego w Polskim Radiu.

W uzasadnieniu uchwały zwrócono uwagę, że Czyż jest nie tylko kierownikiem grupy śpiewaczej, ale także gawędziarzem, konferansjerem i popularyzatorem kultury regionalnej. Od lat współprowadzi koncerty Tygodnia Kultury Beskidzkiej w Wiśle, wykorzystując znajomość gwary, historii i obyczajowości regionu. Angażuje się także w wiślańskie dożynki i inne wydarzenia miejskie.

– Najważniejszą wartością ponad trzydziestoletniej aktywności Zbigniewa Czyża jest konsekwentne traktowanie lokalnego dziedzictwa jako żywej części współczesnej Wisły - podkreślono w uzasadnieniu uchwały.

Jak zaznaczono dalej, tradycyjne pieśni, gwara, zwyczaje i obrzędy dzięki jego zaangażowaniu są nie tylko prezentowane podczas wydarzeń, ale również praktykowane, dokumentowane i przekazywane kolejnym pokoleniom.

– Łączy rolę depozytariusza tradycji z umiejętnością opowiadania o niej współczesnym odbiorcom, przyczyniając się do zachowania kulturowej tożsamości Wisły i całego Śląska Cieszyńskiego - czytamy w dokumencie.

Uchwała z uzasadnieniem (pdf)

Pisaliśmy również:

• Ireneusz Szarzec ze Srebrną Cieszynianką 2026
• Istebna: Bogumiła Juroszek z Cieszynianką
• Roman Kohut ze Srebrną Cieszynianką. Skoczowscy radni byli jednogłośni

NG