Turyści z Zaolzia zwiedzali cieszyński Ratusz

„Beskidziocy” do Ratusza wybrali się w ramach środowego spaceru 14 stycznia. Spacer prowadziła Halina Twardzik, prezes PTTS „Beskid Śląski” w RC. W Sali Sesyjnej przekazała głos Kaweckiemu, który w godzinnej prelekcji przybliżył historię sali sesyjnej na tle dziejów miasta.

Stanisław Kawecki, witając uczestników spotkania w imieniu burmistrz Gabrieli Staszkiewicz, podkreślił, że nie jest zawodowym przewodnikiem. W swoim wystąpieniu skupił się jednak na wybranych, istotnych wątkach związanych z ratuszem, salą sesyjną, herbem miasta oraz najnowszymi odkryciami archeologicznymi na rynku.

Punktem wyjścia był dokument z 1496 roku, wystawiony przez księcia Kazimierza II, na mocy którego mieszczanie nabyli budynki przeznaczone pod ratusz. Kawecki zaznaczył, że dzieje ratusza to przede wszystkim historia kolejnych przebudów, w dużej mierze spowodowanych pożarami.

Prelegent zwrócił uwagę, że sala sesyjna ma inną historię niż sam ratusz. W jego sąsiedztwie funkcjonował niegdyś niski budynek parterowy, związany z handlem i rzemiosłem – z kramami oraz tzw. jatkami. W XVIII wieku został on nadbudowany i połączony z ratuszem, a wówczas powstało arkadowe przejście między rynkiem a ulicą Ratuszową.

W 1869 roku, w związku z rozwojem miasta, budynek nadbudowano o kolejne piętro, przeznaczając je na sąd obwodowy. Po wybudowaniu osobnego gmachu sądu dawna przestrzeń została zaadaptowana na salę sesyjną Rady Miejskiej.

Kawecki podkreślał, że sala sesyjna otrzymała reprezentacyjny wystrój wykonany przez lokalnych rzemieślników. Ozdobiono ją godłami książęcymi, herbami i symbolami cechów rzemieślniczych, portretami. Zaznaczył, że choć część wyposażenia była rekonstruowana, krzesła zachowały się z czasu powstania sali i od tego momentu służą kolejnym władzom miasta.

Mówiąc o herbie, Kawecki wskazywał, że obecny herb Cieszyna nawiązuje do najstarszego znanego wizerunku, poświadczonego na pieczęci z 1374 roku. Zwracał uwagę na niejednoznaczny motyw podstawy przedstawionej zabudowy interpretowanej dziś jako bruk.
Przypomniał również, że próba uporządkowania herbu zgodnie z zasadami heraldyki spotkała się z protestem mieszkańców. Herb obowiązujący obecnie w statucie miasta powstał na przełomie lat 90. i 2000 jako uproszczone opracowanie i nie spełnia współczesnych kryteriów heraldycznych.
Sporo miejsca Kawecki poświęcił badaniom archeologicznym przeprowadzonym na rynku w 2022 roku. Po zdjęciu współczesnego bruku odsłonięto kolejne warstwy nawierzchni, w tym poziom średniowieczny. Odkryto m.in. fundament pręgierza, masywną drewnianą konstrukcję ze studnią, kamienne mury w rejonie fontanny oraz zarys piwnicy po zachodniej stronie rynku. Natrafiono także na pozostałości wodociągów z różnych okresów.

Przywołując wyniki badań dendrochronologicznych, Kawecki mówił o elementach drewnianych datowanych na drugą połowę XIII oraz początek XIV wieku, z zastrzeżeniem, że część dat wymaga jeszcze ostatecznej weryfikacji. Odnosił te odkrycia do dokumentu z 1496 roku, wskazując, że wzmianka o „starym ratuszu” może dotyczyć budowli istniejącej na rynku znacznie wcześniej. Jako dodatkową poszlakę przywołał liczne znaleziska skór i elementów obuwia, korespondujące z informacją o funkcjonowaniu w dawnym ratuszu cechu szewców i piekarzy.

Sekretarz miasta podkreślił, że opracowanie dziesiątek tysięcy artefaktów nadal trwa.Znaleziska mają trafić do Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Zapowiadane jest także pierwsze podsumowanie wyników oraz przygotowanie wystawy poświęconej najstarszym dziejom Cieszyna.

indi