Tablica i magnolia. Wspomnienie o wyjątkowej pielęgniarce - Annie Kowalik

W najnowszym wydaniu "Wiadomości Ratuszowych" znajduje się tekst Joanny Cichy wiceprezes Cieszyńskiego Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Psychicznego "Więź" o założycielce "Więzi", Annie Kowalik. Pod koniec października w pierwszą rocznicę śmierci, 22 października 2025 roku, rodzina, członkowie i sympatycy stowarzyszenia uczcili jej pamięć odsłonięciem tablicy oraz posadzeniem magnolii – jej ulubionego kwiatu – przy budynku Dziennego Ośrodka Wsparcia na terenie szpitala w Cieszynie (wejście od ul. Solnej - na lewo za wjazdem).

- Wspominając Panią Anię w pierwszą rocznicę śmierci, jesteśmy pełni wdzięczności i podziwu dla niej, która swoją służbę pielęgniarską, nawet na emeryturze, rozwinęła na wiele obszarów pomocy środowiskowej, dzieląc się z innymi wiedzą i doświadczeniem zawodowym. Była inicjatorką wielu działań społecznych i promotorką licznych pomysłów na rzecz walki ze stereotypami, wykluczeniem społecznym osób w kryzysie psychicznym, pracy środowiskowej, aktywizacji zawodowej i szeroko pojętego wsparcia w procesie zdrowienia i wzmacniania aktywności życiowej tychże osób. Podejmowała się również funkcji opiekuna prawnego samotnych osób chorujących psychicznie. Prywatnie Pani Ania lubiła wolny czas spędzać z wnukami, w tym celu często wyjeżdżając do Anglii. Bardzo lubiła tez polskie morze, góry, długie spacery, czytanie książek, rozwiązywanie krzyżówek. Chętnie słuchała muzyki poważnej - wspomina Joanna Cichy i dodaje: - Gdy ktoś z nas przechodził będzie po terenie szpitala (wejście od ulicy Solnej), koło budynku Dziennego Ośrodka Wsparcia, może dostrzec to miejsce. Niech chwilę zatrzyma się i pomyśli – kim była Anna Kowalik? Była żoną, matką, kochaną babcią, ale także pielęgniarką, społecznikiem, inspiracją do dalszej pracy.

Anna Kowalik urodziła się 25 kwietnia 1949 roku w Puńcowie jako najstarsza córka Bronisławy i Mieczysława Żwaków. Edukację rozpoczęła w 1956 roku w Szkole Podstawowej nr 5 w Cieszynie, jednocześnie ucząc się gry na fortepianie w Szkole Muzycznej I stopnia. W latach 1963–1968 kształciła się w Liceum Medycznym w Cieszynie, zdobywając zawód pielęgniarki. W 1976 roku wyszła za mąż za Zenona Kowalika. W tym samym roku przyszedł na świat ich syn Krzysztof, a jedenaście lat później córka Katarzyna.

Po ukończeniu Liceum Medycznego rozpoczęła pracę w Powiatowej Przychodni Obwodowej w Strumieniu. Od 1973 roku na ponad trzy dekady związała swoją drogę zawodową ze Szpitalem Śląskim w Cieszynie. Pracowała na wielu oddziałach – w Przychodni Chorób Zakaźnych, w Przychodni Dziecięcej jako pielęgniarka oddziałowa podstawowej opieki zdrowotnej, a następnie w Dziale Statystyki jako kierownik sekcji Organizacji i Nadzoru. Po urlopie wychowawczym zatrudniona była w Laboratorium na stanowisku starszej pielęgniarki.

Dzięki doświadczeniu i umiejętnościom organizacyjnym powierzono jej współtworzenie, wraz z lek. Marią Dzierżek, nowo powstałego Oddziału Psychiatrii Szpitala Śląskiego. Od 1993 roku pełniła tam funkcję pielęgniarki oddziałowej, aż do przejścia na emeryturę w 2004 roku.

Już w latach 90. angażowała się w rozwój pomocy środowiskowej dla osób chorujących psychicznie. Współtworzyła Klub Pacjenta przy Oddziale Psychiatrii, którego celem było przeciwdziałanie izolacji i wspieranie integracji społecznej. Jej działalność szybko zaczęła wykraczać poza ramy szpitalne.

W 2003 roku współtworzyła Cieszyńskie Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Psychicznego „Więź”, które dzięki składkom członków i dotacjom mogło prowadzić szeroką działalność na rzecz osób w kryzysie psychicznym. Anna Kowalik pełniła funkcję prezesa stowarzyszenia w latach 2006–2014, a następnie działała w Komisji Rewizyjnej, stale wspierając i inspirując kolejne inicjatywy.

W 2004 roku uruchomiono Samopomocowy Klub Środowiskowy, współtworzony wraz z pracownikami cieszyńskiego MOPS-u i przy wsparciu Heleny Smolarz. Siedziby stowarzyszenia przenosiły się kolejno na ul. Moniuszki, ul. Wojska Polskiego, a obecnie znajdują się na terenie szpitala przy ul. Bielskiej. Oprócz zajęć terapeutycznych organizowano turnusy rehabilitacyjne nad morzem, wycieczki w góry oraz wyjazdy integracyjne.

Anna Kowalik zwracała uwagę także na potrzeby bytowe osób chorujących psychicznie. Współpracowała przy organizacji mieszkań, usług specjalistycznych i wsparcia socjalnego. Z jej inicjatywy powstał Dzienny Ośrodek Wsparcia, który rozpoczął działalność w 2006 roku jako placówka dla mieszkańców powiatu cieszyńskiego, funkcjonująca we współpracy z PCPR w Cieszynie. Ośrodek działa nieprzerwanie już niemal 20 lat.

Anna Kowalik zmarła w cieszyńskim szpitalu 26.09.2024 r.  Spoczęła na Cmentarzu Komunalnym w Cieszynie.

red. NG