Służby ostrzegają przed upałem

Najgoręcej nie zawsze w południe

Upał występuje wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 stopni Celsjusza. Wbrew powszechnemu przekonaniu najwyższa temperatura w ciągu dnia pojawia się zwykle nie w samo południe, ale między godziną 15.00 a 18.00. Największe promieniowanie UV notowane jest natomiast około południa, najczęściej między godziną 12.00 a 13.00.

W takich warunkach organizm szybciej traci wodę i gorzej radzi sobie z termoregulacją. Objawami przegrzania mogą być zmęczenie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki, przyspieszony oddech i wzrost tętna. W przypadku osłabienia, niepokoju, dotkliwego pragnienia lub bólu głowy należy przenieść się w chłodne miejsce, a gdy objawy są niepokojące – zadzwonić pod numer alarmowy 112.

Upał wpływa również na układ nerwowy. Może powodować ospałość, rozdrażnienie i pogorszenie koncentracji. To ważne zwłaszcza dla kierowców, którzy w czasie podróży powinni częściej robić przerwy i odpoczywać w cieniu.

Woda, cień i rozsądek

Podstawowa zasada na czas upałów jest prosta: regularnie pić wodę, najlepiej niegazowaną, unikać alkoholu i ograniczyć wysiłek fizyczny w najgorętszych godzinach dnia. Warto wybierać lekkie posiłki oparte na warzywach i owocach, a unikać potraw tłustych, smażonych i wysokokalorycznych, które dodatkowo obciążają organizm.

W domu najlepiej ograniczać napływ gorącego powietrza. W ciągu dnia warto zamykać okna i żaluzje, szczególnie od strony nasłonecznionej. Mieszkanie należy wietrzyć rano i wieczorem, gdy temperatura jest niższa.

Na zewnątrz trzeba wybierać lekką, przewiewną odzież z naturalnych tkanin, najlepiej w jasnych kolorach. Konieczne jest też nakrycie głowy i stosowanie kremów z filtrem SPF. Trzeba pamiętać, że kosmetyki z filtrem nie dają pełnej ochrony i należy nakładać je ponownie po spoceniu się, kąpieli lub wytarciu skóry ręcznikiem.

Szczególna ostrożność potrzebna jest nad wodą. Po opalaniu nie wolno gwałtownie wskakiwać do jeziora, rzeki czy basenu. Najpierw należy schłodzić ciało wodą, zwłaszcza twarz i klatkę piersiową, a dopiero później stopniowo się zanurzać.

Dzieci, seniorzy i zwierzęta są najbardziej narażeni

Największe ryzyko dotyczy dzieci, seniorów, osób przewlekle chorych, osób z niepełnosprawnościami oraz tych, które przyjmują leki wpływające na gospodarkę wodno-elektrolitową. Osoby starsze powinny w czasie upałów ograniczyć wychodzenie z domu, a jeśli jest to konieczne, pamiętać o nakryciu głowy i regularnym piciu wody.

Dzieci również nie powinny przebywać na słońcu bez potrzeby. Wychodząc z domu, trzeba ubrać je w jasną, przewiewną odzież i zadbać o czapkę. Napoje powinny być letnie, nie lodowate, a kąpiel – w letniej, nie zimnej wodzie.

Pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać dzieci ani zwierząt w zaparkowanym samochodzie. Temperatura wewnątrz nagrzanego pojazdu może sięgać 50–60 stopni Celsjusza. Dla dziecka lub psa taka sytuacja może skończyć się tragedią.

Zwierzęta także wymagają w tym czasie szczególnej opieki. Muszą mieć stały dostęp do wody oraz zacienione i przewiewne miejsce. Psy regulują temperaturę ciała między innymi przez dyszenie, dlatego pozostawienie ich w aucie na słońcu jest bezpośrednim zagrożeniem życia.

Samorządy też powinny reagować

W czasie fal upałów znaczenie mają nie tylko indywidualne zachowania mieszkańców, ale również działania instytucji. Zaleca się m.in. organizowanie wydarzeń z udziałem dzieci i młodzieży w godzinach porannych, skracanie imprez odbywających się na otwartej przestrzeni, zapewnianie dostępu do wody pitnej i miejsc zacienionych.

Ważne jest także tworzenie tak zwanych miejsc chłodu w budynkach użyteczności publicznej, uruchamianie kurtyn wodnych lub dysz mgłowych w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych oraz informowanie mieszkańców, gdzie można znaleźć wodę i schronienie przed słońcem.

Podczas wysokich temperatur rośnie również znaczenie bezpieczeństwa nad wodą, ochrony przeciwpożarowej i wsparcia dla osób szczególnie narażonych. Upał może przeciążać infrastrukturę energetyczną i wodociągową, dlatego zalecane jest racjonalne korzystanie z energii i wody, a podlewanie terenów zielonych najlepiej planować rano lub nocą.

Najważniejsze pozostaje jednak szybkie reagowanie. Gdy ktoś słabnie, ma zawroty głowy, jest zdezorientowany albo może prowadzić samochód pod wpływem upału i odwodnienia, nie warto czekać. Należy jak najszybciej wezwać służby.

NG/mat.pras.