Rok Górali rozpoczęty. Owce ruszyły na hale

W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele środowisk góralskich, samorządowcy oraz instytucje kultury, w tym delegacje z powiatu cieszyńskiego.

Sygnał trombity i rozmowy o przyszłości

Inaugurację otworzył symboliczny dźwięk trombity, po którym rozpoczęła się oficjalna część sesji. Po niej przyszedł czas na rozmowy – przedstawiciele gmin z Beskidów spotkali się z zarządem i radnymi sejmiku, by omówić planowane wydarzenia, współpracę i promocję tradycji pasterskich.

Oprawę muzyczną zapewnił zespół Skład Niearchaiczny, podkreślając charakter wydarzenia osadzonego w kulturze regionu.

Koordynacją całorocznych działań zajmuje się Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej. To właśnie ta instytucja będzie odpowiadać za spójność programu i współpracę z lokalnymi partnerami.

Redyk i symboliczne otwarcie sezonu

Inauguracja w Katowicach miała dzień wcześniej swoje preludium - tradycyjny redyk, czyli rozpoczęciem sezonu pasterskiego. Dzień wcześniej, 19 kwietnia, w Rychwałdzie na Żywiecczyźnie odbyły się uroczystości, podczas których stada owiec wyruszyły na beskidzkie hale.

Obchody rozpoczęła msza w bazylice św. Mikołaja, po której barwny korowód przeszedł do kosoru. Tam odbyły się tradycyjne obrzędy: liczenie, poświęcenie i okadzanie owiec, a także błogosławieństwo zwierząt i ludzi.

Wydarzeniu towarzyszyły występy kapel i zespołów góralskich oraz prezentacje kuchni regionalnej.

Owca Plus i konkretne pieniądze

Podczas uroczystości wręczono także umowy w ramach programu „Owca Plus do roku 2027”. Na ochronę przyrody i krajobrazu przeznaczono niemal 850 tysięcy złotych, które trafią do czterech fundacji realizujących projekty związane z wypasem.

Wsparcie otrzymały:

w ramach zadania „Ochrona przyrody i krajobrazu hal, łąk i polan górskich Beskidów”:

• Fundacja Dobry Widok (zadanie: Ale wypas!) - 454 554 zł
• Fundacja na rzecz Rozwoju Owczarstwa (zadanie: Owce na Wypasie) - 109 152 zł
• Fundacja Pasterstwo Transhumacyjne (zdanie: Pasterskie Beskidy - Ochrona dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego poprzez prowadzenie wypasu na wybranych halach, polanach i łąkach górskich w Beskidzie Śląskim i Żywieckim) - 266 292 zł

w ramach zadania „Ochrona przyrody i krajobrazu muraw Jury Krakowsko – Częstochowskiej”:

• Fundacja Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego (zdanie: Ochrona przyrody i krajobrazu poprzez wypas owiec i kóz) – 19 998 zł

Dodatkowe środki – ponad 129 tysięcy złotych – przeznaczono na działania promocyjne i edukacyjne, w tym warsztaty, wydarzenia i spotkania przybliżające znaczenie pasterstwa.

Tradycja jako element tożsamości

Ogłoszenie Roku Górali i Obrzędów Pasterskich wpisuje się również w szerszy kontekst międzynarodowy. Organizacja Narodów Zjednoczonych ustanowiła rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy.

Dla regionu to okazja, by pokazać, że pasterstwo nie jest jedynie elementem folkloru, ale żywą częścią kultury i gospodarki.

Jednym z wydarzeń wpisujących się w obchody będzie "Dzień Rzemiosła i Rękodzieła – od Śląska do Beskidu", zaplanowany na 14 czerwca w Chorzowie. To właśnie tam prezentowane będą elementy budujące góralską tożsamość: muzyka, taniec, strój, gwara i rzemiosło.

NG/mat.pras.