Wiadomości

Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 1906komentarzy: 0

Cieszynka - rzemiosło, które urosło do rangi sztuki

02-01-2018 07:30

Dlaczego w XVII wieku Cieszyn stał się sławny na cały świat? W jaki sposób powstał najbardziej rozpoznawalny towar eksportowy Śląska Cieszyńskiego? Dlaczego przedmiot wykonywany w Cieszynie znajdował się nie tylko w licznych przybytkach szlacheckich, ale również na dworze królewskim w Polsce, Szwecji, Austrii, czy na Węgrzech? Wreszcie czy to w Cieszynie wręczono pierwszą polską łapówkę?
fot. fragment zdobień cieszynki fot. fragment zdobień cieszynki

Odpowiadając na te pytania, trzeba cofnąć się do XVI wieku, a konkretnie do 1580 roku, czyli do momentu z którego pochodzi pierwsza pisemna wzmianka o strzelbie – cieszynce, zwanej również ptaszniczką. Jest to broń, która przez wiele wieków była domeną szlachetnie urodzonych, którzy oddawali się swojej ulubionej wówczas rozrywce, czyli polowaniu na ptactwo. Wzmianka ta została znaleziona w Prudniku i stanowi o wykonywaniu „strzelb w stylu cieszyńskim”, z czego możemy wnioskować, że już wówczas była wtedy popularna.

Cieszynka początkowo była wytwarzana jako broń dla klasy średniej, ponieważ jej cena była zdecydowanie przystępna. Dopiero z czasem zaczęła uchodzić za towar ekskluzywny i stała się obiektem pożądania szlachty, książąt oraz ostatecznie również królów. Wszystko za sprawą misternych zdobień, które sprawiają, że dziś jej wartość jest ogromna.

Strzelba, która służyła do polowań na ptactwo nigdy nie sprawdziła się w wojsku. Jednak pożądali jej również wojskowi dowódcy, stąd też pojawił się ciekawy akcent w bogatej historii polskiego łapownictwa. Otóż broń ta miała trafić w ręce szwedzkiego dowódcy, który dzięki temu miał przychylniej obejść się z mieszkańcami śląska cieszyńskiego w czasie wojny 30-letniej.

Losy cieszynki są dosyć burzliwe. Początkiem XX wieku nie była ona wytwarzana już przez żadnego lokalnego rusznikarza, jednak w latach ’80 XX wieku Mistrz Rusznikarz Jerzy Wałga postanowił odtworzyć dawną tradycję i znów sprawić, że cieszynki pojawią się w Cieszynie. Plan został w pełni zrealizowany. Dziś prace pana Wałgi zyskały miano oryginału – produkowane przez niego strzelby nie są replikami cieszynek, lecz pełnoprawnymi cieszynkami, które niczym nie ustępują tym dawnym – zarówno jeżeli chodzi o działanie, jak i o misterne zdobienia.

Dlaczego jednak cieszyniacy nie znają swojego dziedzictwa? Dziś wychodząc do ludzi i pytając ich, czym jest cieszynka, większość odpowie, że pierwsze skojarzenie to kwiat… cieszynianka… Cieszynka jest znana na całym świecie, wielu kolekcjonerów broni marzy o tym, aby wejść w jej posiadanie. Cieszynka znajduje się w muzeach praktycznie na całym świecie. Egzemplarze tej borni można znaleźć we Francji i we Włoszech, w Niemczech, Austrii, Czechach, na Słowacji i na Litwie… wymieniać można bez końca.

Jerzy Wałga to mistrz rusznikarz, który dziś, jako jedyny na świecie wykonuje strzelby tego typu. Jako jedyny z obecnie żyjących może poszczycić się wykonaniem cieszynki, a raczej całej kolekcji cieszynek, które są zamawiane nie tylko przez lokalnych patriotów, ale również przez koneserów z całego świata. Stąd właśnie pomysł, aby poruszyć temat cieszynki w książce. Książka, która ma pokazać, że Śląsk cieszyński ma się czym pochwalić. Że kiedyś był znany na całym świecie i że znany jest do dnia dzisiejszego, wszystko za sprawą pięknie wykonanej broni, która stała się obiektem uwielbienia wielu osób.

Książka ma pojawić się na wiosnę 2018 roku. Tematem przewodnim jest oczywiście cieszynka, jednak poruszona zostanie również historia Cieszyna a także samego rusznikarstwa. Można będzie poznać ciekawe anegdoty, dotyczące historii cieszynki, ale również dowiedzieć się dlaczego w Cieszynie swojego czasu pojawiały się towary trudnodostępne w innych miejscach. Padnie również odpowiedź na pytanie, dlaczego kiedyś Cieszyn był miastem bardzo zaawansowanym technicznie oraz kulturowo.

Nad książką pracują dwie młode osoby, które pragną pokazać, że cieszyniacy mają swój powód do dumy. Przy wsparciu nowo powstałego wydawnictwa, którego głównym celem jest zajęcie się tematyką Śląska Cieszyńskiego a także propagowanie szeroko pojętej lokalnej kultury i lokalnych tradycji ma powstać książka, która stanie się lokalną dumą, gdyż będzie pokazywać to co u nas najpiękniejsze i najbardziej rozpoznawalne – właśnie cieszynkę.

Kto nie widział tej broni na własne oczy nie jest w stanie zrozumieć fascynacji tą tematyką. Jednak jeżeli już się ją zobaczy, nie sposób przejść obok niej obojętnie. Po zobaczeniu jednej, temat z pewnością nie spowszednieje. Nigdy nie powstały dwie identyczne cieszynki. Zdobienia są wykonywane ręcznie, w związku z czym na każdej możemy znaleźć inne motywy oraz inną kompozycję. Ogrom tego piękna jest bardzo ciężko ukazać, jednak przynajmniej po części ma to umożliwić książka, nad którą trwają prace.

J.S

źródło: OX.PL
dodał: ES 02-01-2018 07:30
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (0)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

Musisz się zalogować, aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta? Zarejestruj się i sprawdź, co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

Koncert Życzeń Stela

21-01-2018 12:00

Dziękujemy Wam za wszystkie nadesłane życzenia i zapraszamy na ostatni w tym roku odcinek naszego cyklu 'Koncert Życzeń Stela' w Portalu Śląska Cieszyńskiego OX.PL.

wyświetleń: 173komentarzy: 0

LOTOS Cup 2018: Trzy zwycięstwa dla TS Wisły Zakopane

21-01-2018 11:00

Przy pięknej, zimowej aurze rozegrano drugie zawody XIV edycji Narodowego Programu Rozwoju Skoków Narciarskich „Szukamy Następców Mistrza” – LOTOS Cup 2018 w skokach narciarskich i kombinacji norweskiej. Po raz kolejny rywalizację zdominowali podopieczni trenera Józefa Jarząbka z klubu TS Wisła Zakopane, którzy triumfowali w trzech kategoriach – Junior D,C oraz A.

wyświetleń: 175komentarzy: 0

Rusz powietrzem z BuggyGym

21-01-2018 09:00

W sobotę (20.01) na terenie OCKiR odbyły się zajęcia dla mam z małymi dziećmi, dotyczące zdrowego trybu życia oraz aktywności fizycznej z wózkami (przeprowadzono między innymi zawody dotyczące biegów z dziecięcym wózkiem), poruszony został również temat jakości powietrza, kobiety dowiedziały się jak się bronić, gdy jest ona zła.

wyświetleń: 578komentarzy: 0

Msze i nabożeństwa online

21-01-2018 06:30

Nie możesz być na mszy lub nabożeństwie? Nic straconego, zawsze możesz uczestniczyć w nich dzięki kamerom udostępnionym online. Poniżej prezentujemy listę kościołów katolickich i ewangelickich z naszego regionu, w których zostały uruchomione transmisje na żywo, również na urządzenia mobilne.

wyświetleń: 647komentarzy: 0

Szafa z ubraniami w centrum Cieszyna

20-01-2018 19:30

''Zostaw jeśli masz za dużo - weź gdy potrzebujesz'' - ten napis widnieje na szafie, która od jakiegoś czasu stoi w Cieszynie przy ul. Zamkowej. Szafa cieszy się zainteresowaniem i być może pozostanie w Cieszynie na dłużej, a nie tylko w okresie zimowym.  Jak podoba się Wam ten pomysł?

wyświetleń: 2380komentarzy: 0

W Turcji zabrakło Tomasza Pilcha, który stracił koszulkę lidera cyklu

20-01-2018 19:25

Erzurum gościło skoczków w ramach Pucharu Kontynentalnego. Najlepszy z Polaków okazał się zawodnik WSS Wisła, Aleksander Zniszczoł, który dwukrotnie uplasował się w czołowej "10".

wyświetleń: 447komentarzy: 0

Daniel Andre Tande najlepszy w Oberstdorfie

20-01-2018 18:36

Za nami konkurs indywidualny na Mistrzostwach Świata w Lotach, które odbywają się w Oberstdorfie. Zgodnie z przewidywaniami ekspertów, po złoto sięgnął Daniel Andre Tande. Srebro zdobył Kamil Stoch, a brąz Richard Freitag. Piotr Żyła zajął 17. miejsce.

wyświetleń: 307komentarzy: 0

Rabunek w Ustroniu

20-01-2018 18:30

17 stycznia rano policjanci otrzymali zgłoszenie najpierw o jednej, później o drugiej kradzieży z włamaniem.

wyświetleń: 5850komentarzy: 4

LOTOS Cup 2018: Skoczkowie zainaugurowali XIV edycję

20-01-2018 18:29

W piątek na kompleksie skoczni Szczyrk Skalite skoczkowie oraz skoczkinie zainaugurowali XIV Edycję Narodowego Programu Rozwoju Skoków Narciarskich „Szukamy Następców Mistrza” – LOTOS Cup 2018 w skokach narciarskich i kombinacji norweskiej. Rywalizacja toczyła się w siedmiu kategoriach wiekowych i zdominowali ją reprezentanci klubu TS Wisła Zakopane, którzy wywalczyli trzy złote medale, zwyciężając w Juniorze E, D oraz A.

wyświetleń: 312komentarzy: 0

Bank nie działa? Spokojnie, to tylko krótka przerwa techniczna.

20-01-2018 17:35

Jeżeli w ten weekend (20-21.01) nie będzie działała bankowość internetowa, bankowość mobilna a w dodatku usiłując dodzwonić się na infolinię banku również nic nie zdziałamy (nikt nie odbierze telefonu) to nie powód do obaw. Aż 9 banków zapowiedziało bowiem przerwy techniczne w weekend, a w związku z tym niektóre usługi mogą być niedostępne. Pełen pakiet możliwości dla osób posiadający konto w tych bankach powinien wrócić jednak już po kilku godzinach.

wyświetleń: 888komentarzy: 0
Kontakt z redkacją .