Wiadomości

Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 1671komentarzy: 0

''Kalendarz Cieszyński 2016'' (recenzja)

02-01-2016 16:55

Okładka tradycyjna, do której od lat przyzwyczaił nas wydawca. Tym razem w nagłówku dominuje czerwień, a bohaterami z fotografii są młodzi tancerze Estrady Regionalnej ''Równica''. Wewnątrz zwracają uwagę barwne reprodukcje obrazów Czesława Kuryatty, ''ostatniego dworskiego malarza'', jednak większość, skąpych dość ilustracji zachowana jest w stonowanej czerni-bieli. Przyjemna dla oka czcionka, przenosząca czytelnika w drugą połowę XIX stulecia. To pierwsze wrażenia ze spotkania z ''Ka

Zacznijmy od kalendarza w „Kalendarzu”. Już tradycyjnie wykorzystano w nim alegoryczne sztychy z książki adresowej Cieszyna na rok 1906 wydawnictwa Kutzera („Allgemeines Adressen-Buch der Stadt Teschen mit Kalendarium pro 1906”). Poza kolejno następującymi dniami w miesiącu, z zaznaczonymi fazami księżyca brak jednak jakichś szczegółowych informacji. Są i owszem odnotowane imieniny, ale przykładowo 1 czerwca to „Dzień Dziecka”, ale chyba jacyś solenizanci (czy aby nie Aniela i Jakub?) w ten dzień również świętują. 31 października, o czym dobrze wiedzą nie tylko ewangelicy, to Pamiątka Reformacji i można by było to, szczególnie w kalendarzu wydawanym na Śląsku Cieszyńskim choćby, delikatnie zaakcentować.

Z kolei bez wątpienia silną stroną „Kalendarza” jest jak zwykle opracowany przez Władysława Sosnę spis okrągłych i półokrągłych rocznic, przede wszystkim narodzin i śmierci ważnych postaci, które przypadną w 2016 roku, z krótkimi biogramami. W nadchodzącym roku minie 125 lat od śmierci Pawła Stalmacha, sto po zgonie cesarza Franciszka Józefa i 75 lat, kiedy w obozie koncentracyjnym Auschwitz Niemcy rozstrzelali Piotra Feliksa, dyrektora gimnazjum w Orłowej. Natomiast przed 125 laty przyszedł na świat Gustaw Morcinek, a 75 lat temu Marian Sabath – twórca cieszyńskiego DKF „Fafik”. Brakuje jednak drobnej informacji: w przypadku rocznicy urodzin – daty śmierci, w przypadku rocznicy zejścia z tego świata – daty narodzin.

Sam „Kalendarz” rozpoczyna się artykułem Marty Kawulok o 130-leciu Macierzy Ziemi Cieszyńskiej z czym koresponduje niepublikowany dotychczas esej historyczny Franciszka Bajorka (1908-87) o Śląsku Cieszyńskim od okresu Wiosny Ludów po jego podział w 1920 roku. W skondensowanej formie przypomniana jest historia budzenia się świadomości narodowej na naszym terenie. Sam tekst został napisany na początku lat czterdziestych w Londynie, kiedy rodzinna ziemia Bajorka była pod niemiecką okupacją.

I sporo publikowanych tekstów poświęconych jest wydarzeniom II wojny światowej – Joanna Lusek pisze o Stalagu Teschen, Wojciech Święs o egzekucjach na cmentarzach żydowskich, a Ryszard Piszczek o cieszyńskim więzieniu. Wspominani są także m.in. Józef Mazurek, autor spisów osób zamordowanych. Gwido Langer, dowódca kryptologów, którzy złamali kod Enigmy oraz słynny lotnik Jan Cholewa z Ustronia, którego pięćdziesiąta rocznica śmierci przypadnie 1 października (nb. ten sam tekst ukazuje się w tegorocznym „Kalendarzu Ustrońskim”).

Na szczęście drugowojenna tematyka nie zdominowała tegorocznej edycji „Kalendarza Cieszyńskiego”. Oto Paweł Czupryna pisze o kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa stojącym w alejach Masaryka w zaolziańskiej części miasta, zgrabnej neogotyckiej budowli z 1894 roku, w którym od początku służyli jezuici, a który w lipcu 2015 został przez nich opuszczony. I szkoda. Bo jezuici to ważny zakon, nie tylko dla Kościoła rzymsko-katolickiego, ale i dla Cieszyna, by wspomnieć jedynie Leopolda Jana Szersznika. „Kiedy inne kościoły w Czechach świeciły pustkami, u jezuitów na niedzielnych mszach zawsze był komplet wiernych. A jak będzie teraz? Szkoda, że zakonna jezuicka parafia o tak bogatej tradycji przestaje istnieć i to wtedy, kiedy na Stolicy Piotrowej zasiada papież Franciszek z Towarzystwa Jezusowego”, ze smutkiem kończy swój artykuł były redaktor „Głosu”.

W ramach zachowania parytetu wyznaniowego – również przy recenzji – należy nadmienić, że w lutym przypadnie 160 rocznica śmierci ks. Karola Kotschy’ego, ustrońskiego pastora. Wspomnienie o tym budowniczym kościoła Apostoła Jakuba Starszego w Ustroniu napisała Lidia Szkaradnik. A skoro już dotarliśmy do górnego biegu Królowej Polskich Rzek, to warto polecić artykuł Michała Kawuloka o architektach, którzy wpłynęli na obraz międzywojennej Wisły – Franciszku Macurze i Franciszku Landeckim, twórcach wielu zarówno drewnianych, jak i zaprojektowanych w duchu modernizmu tamtejszych willi.

Sporo znaczących postaci przewija się na kartach „Kalendarza”. Władysława Magiera przypomina dwie znane cieszynianki, Paulinę Wittenberg i Łucję Monné, Czesław Kraina rodzinę Schustrów, a Mariusz Makowski opisuje działalność twórczą na Śląsku Cieszyńskim wspomnianego już na wstępie mistrza malarstwa portretowego Czesława Kuryatty.

Natomiast Irena French, która już od wielu lat wydobywa na światło dzienne zapomniane, a raczej przemilczane niemieckie dzieje Cieszyna, odkrywa tym razem przed czytelnikami postać Hermanna Antona Hinterstoissera, zwanego Lelé, syna słynnego dyrektora cieszyńskiego szpitala Hermanna Josepha Hinterstoissera. Otóż Lelé, wzięty do wojska podczas I wojny strzelał do syna Iwana Piotrowicza Pawłowa (tego od „psa Pawłowa”)… Ale tu nie miejsce na zdradzanie szczegółów. Ciekawostką, która może zainteresować niejednego miłośnika historii Cieszyna są losy grobowca, w którym został pochowany przedwcześnie zmarły Hinterstoisser junior, chirurg werkowego szpitala w Trzyńcu. „Z czasem neogotyckie inskrypcje pokrył kurz, a grobowiec porosły krzewy i bluszcz, doprowadzając do zgubnego rozwarstwienia brenneńskiego piaskowca i przede wszystkim do rozsunięcia kamiennych bloków. I dnia pewnego jesienią roku 2012, akurat po 120 latach od uruchomienia cieszyńskiego szpitala, a tym samym od przyjazdu Hinterstoisserów z malutkim Lelé do Cieszyna i po 85 latach od jego śmierci, masywna stela nagrobna przewróciła się i rozbiła na kawałki. Przyszłość grobowca stanęła pod znakiem zapytania. Ale jako że cuda się zdarzają, grobowiec niedługo potem znalazł nowych właścicieli, którzy zdecydowali się na jego rekonstrukcję, a ta powiodła się znakomicie.”

To taka może zachęta na sam koniec, że dbanie o historię i tradycję miasta można realizować w różny sposób - tak przypominaniem ważnych dla miasta i regionu postaci, jak i troszczeniem się choćby o ich miejsca wiecznego spoczynku.

(wien)

„Kalendarz Cieszyński 2016”, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Cieszyn 2015, ss. 264; red. Kolegium, przew. Mariusz Makowski

***


Pisaliśmy już o „Kalendarzu Beskidzkim” . W najbliższym czasie na OX.PL ukażą się recenzje „Kalendarza Goleszowskiego”, „Kalendarza z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa”, „Kalendarza Śląskiego” oraz „Kalendarza Ustrońskiego”.

zródło: ox.pl
dodał: BT 02-01-2016 16:55
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (0)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialność za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

Musisz się zalogować aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta ? Zarejestruj się i sprawdź co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

Jak powinna wyglądać ul. Kluckiego w Cieszynie? - II debata

27-05-2017 19:10

Za nami II debata podwórkowa przy ul. Ludwika Kluckiego w Cieszynie. Osoby zainteresowane zmianą wizerunku wspomnianej ulicy, projektanci, przedstawiciele Urzędu Miasta, a także różnych instytucji oraz środowisk zajmujących się sztuką, spotkali się już w kwietniu. Pojawiły się wówczas pierwsze propozycje zmiany wizerunku tej ulicy. Podczas II debaty zaproponowano konkretne rozwiązania. 

wyświetleń: 90komentarzy: 0

Stypendia i nagrody dla sportowców

27-05-2017 17:15

Doceniono wiślańskich sportowców za wysokie osiągnięcia sportowe w 2016 roku. Statuetki wyróżnionym wręczył Burmistrz Wisły Tomasz Bujok oraz Przewodniczący Rady Miasta Wisła Janusz Podżorski.

wyświetleń: 163komentarzy: 0

Rowerami po komendach

27-05-2017 15:20

Zamierzają odwiedzić 129 jednostek policji garnizonu śląskiego na rowerach. Wszystko po to, aby zebrać pieniądze na leczenie ciężko chorej 16-letniej Wiktorii z Pyskowic. Taki cel obrali sobie dwaj policjanci z Komisariatu Policji w Strumieniu. Przed nimi do przejechania ponad 1200 kilometrów.

wyświetleń: 673komentarzy: 0

Pociągi za darmo na Dzień Dziecka

27-05-2017 13:00

Najmłodsi pasażerowie Kolei Śląskich 3 czerwca mogą liczyć na cały dzień bezpłatnych przejazdów pociągami. Dodatkowo w Centrum Obsługi Pasażera na dworcu w Katowicach będą mogli m.in. zjeść słodkości, przymierzyć czapkę kolejarza i otrzymać miniplanszę do gry w kolejowe bingo, którą samodzielnie przygotowali dla nich pracownicy przewoźnika.

wyświetleń: 563komentarzy: 0

Najpiękniejsza z pięknych

27-05-2017 11:10

Dla mieszkańców są najpiękniejsze na świecie? A która wieś jest rzeczywiście piękna? Wkrótce znów się przekonamy, ponieważ Zarząd Województwa Śląskiego ogłosił kolejną edycję konkursu „Piękna wieś województwa śląskiego”.

wyświetleń: 470komentarzy: 0

Nie boimy się cyberzagrożeń?

27-05-2017 09:20

W przeciwieństwie do internautów z innych krajów Europy, aż 75% Polaków nie obawia się korzystania z Internetu. Jednocześnie 1/3 Polaków nie zmienia swoich haseł i danych uwierzytelniających lub robi to rzadko, a 1/4 osób w ogóle nie ma antywirusa na swoich urządzeniach – wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Grupy Europ Assistance.

wyświetleń: 247komentarzy: 0

Boisko do nauki jazdy

27-05-2017 07:30

Twoje dziecko nie umie jeździć na rowerze? Nie masz miejsca i sprzętu, żeby je nauczyć? Na specjalnym boisku do nauki jazdy można bezpłatnie wypożyczyć rower, hulajnogę i kaski i pojeździć. Gdzie? W Czeskim Cieszynie przy ul. Frydeckiej.

wyświetleń: 781komentarzy: 1

Dzień otwarty Klubu Abstynentów ''Familia''

26-05-2017 19:35

Dzień Otwartych Drzwi Klubu "Familia" w Cieszynie zorganizowano po raz czwarty. W tym roku Cieszyńskie Stowarzyszenie Klub Abstynentów zaprosiło do wysłuchania wykładu certyfikowanego psychoterapeuty uzależnień. 

wyświetleń: 1532komentarzy: 0

Góralska prognoza pogody (4) 26.05.2017

26-05-2017 17:15

Zapraszamy na kolejny odcinek Góralskiej Prognozy Pogody na wesoło z elementami gwary istebniańskiej. Program prowadzi ''Wicherek'' - zapraszamy, oglądajcie!

wyświetleń: 2216komentarzy: 1

Adam Bubik o muzycznym debiucie w Polsce

26-05-2017 15:30

Polsko-czeski muzyk i kompozytor. Polak mieszkający na Zaolziu - Adam Bubik opowiada o swoich muzycznych początkach, zainteresowaniu muzyką chrześcijańską, debiucie w Polsce, świeżutkiej płycie i najnowszym teledysku.

wyświetleń: 845komentarzy: 0
Kontakt z redkacją .