Wiadomości

Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 1744komentarzy: 0

''Kalendarz Cieszyński 2016'' (recenzja)

02-01-2016 16:55

Okładka tradycyjna, do której od lat przyzwyczaił nas wydawca. Tym razem w nagłówku dominuje czerwień, a bohaterami z fotografii są młodzi tancerze Estrady Regionalnej ''Równica''. Wewnątrz zwracają uwagę barwne reprodukcje obrazów Czesława Kuryatty, ''ostatniego dworskiego malarza'', jednak większość, skąpych dość ilustracji zachowana jest w stonowanej czerni-bieli. Przyjemna dla oka czcionka, przenosząca czytelnika w drugą połowę XIX stulecia. To pierwsze wrażenia ze spotkania z ''Ka

Zacznijmy od kalendarza w „Kalendarzu”. Już tradycyjnie wykorzystano w nim alegoryczne sztychy z książki adresowej Cieszyna na rok 1906 wydawnictwa Kutzera („Allgemeines Adressen-Buch der Stadt Teschen mit Kalendarium pro 1906”). Poza kolejno następującymi dniami w miesiącu, z zaznaczonymi fazami księżyca brak jednak jakichś szczegółowych informacji. Są i owszem odnotowane imieniny, ale przykładowo 1 czerwca to „Dzień Dziecka”, ale chyba jacyś solenizanci (czy aby nie Aniela i Jakub?) w ten dzień również świętują. 31 października, o czym dobrze wiedzą nie tylko ewangelicy, to Pamiątka Reformacji i można by było to, szczególnie w kalendarzu wydawanym na Śląsku Cieszyńskim choćby, delikatnie zaakcentować.

Z kolei bez wątpienia silną stroną „Kalendarza” jest jak zwykle opracowany przez Władysława Sosnę spis okrągłych i półokrągłych rocznic, przede wszystkim narodzin i śmierci ważnych postaci, które przypadną w 2016 roku, z krótkimi biogramami. W nadchodzącym roku minie 125 lat od śmierci Pawła Stalmacha, sto po zgonie cesarza Franciszka Józefa i 75 lat, kiedy w obozie koncentracyjnym Auschwitz Niemcy rozstrzelali Piotra Feliksa, dyrektora gimnazjum w Orłowej. Natomiast przed 125 laty przyszedł na świat Gustaw Morcinek, a 75 lat temu Marian Sabath – twórca cieszyńskiego DKF „Fafik”. Brakuje jednak drobnej informacji: w przypadku rocznicy urodzin – daty śmierci, w przypadku rocznicy zejścia z tego świata – daty narodzin.

Sam „Kalendarz” rozpoczyna się artykułem Marty Kawulok o 130-leciu Macierzy Ziemi Cieszyńskiej z czym koresponduje niepublikowany dotychczas esej historyczny Franciszka Bajorka (1908-87) o Śląsku Cieszyńskim od okresu Wiosny Ludów po jego podział w 1920 roku. W skondensowanej formie przypomniana jest historia budzenia się świadomości narodowej na naszym terenie. Sam tekst został napisany na początku lat czterdziestych w Londynie, kiedy rodzinna ziemia Bajorka była pod niemiecką okupacją.

I sporo publikowanych tekstów poświęconych jest wydarzeniom II wojny światowej – Joanna Lusek pisze o Stalagu Teschen, Wojciech Święs o egzekucjach na cmentarzach żydowskich, a Ryszard Piszczek o cieszyńskim więzieniu. Wspominani są także m.in. Józef Mazurek, autor spisów osób zamordowanych. Gwido Langer, dowódca kryptologów, którzy złamali kod Enigmy oraz słynny lotnik Jan Cholewa z Ustronia, którego pięćdziesiąta rocznica śmierci przypadnie 1 października (nb. ten sam tekst ukazuje się w tegorocznym „Kalendarzu Ustrońskim”).

Na szczęście drugowojenna tematyka nie zdominowała tegorocznej edycji „Kalendarza Cieszyńskiego”. Oto Paweł Czupryna pisze o kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa stojącym w alejach Masaryka w zaolziańskiej części miasta, zgrabnej neogotyckiej budowli z 1894 roku, w którym od początku służyli jezuici, a który w lipcu 2015 został przez nich opuszczony. I szkoda. Bo jezuici to ważny zakon, nie tylko dla Kościoła rzymsko-katolickiego, ale i dla Cieszyna, by wspomnieć jedynie Leopolda Jana Szersznika. „Kiedy inne kościoły w Czechach świeciły pustkami, u jezuitów na niedzielnych mszach zawsze był komplet wiernych. A jak będzie teraz? Szkoda, że zakonna jezuicka parafia o tak bogatej tradycji przestaje istnieć i to wtedy, kiedy na Stolicy Piotrowej zasiada papież Franciszek z Towarzystwa Jezusowego”, ze smutkiem kończy swój artykuł były redaktor „Głosu”.

W ramach zachowania parytetu wyznaniowego – również przy recenzji – należy nadmienić, że w lutym przypadnie 160 rocznica śmierci ks. Karola Kotschy’ego, ustrońskiego pastora. Wspomnienie o tym budowniczym kościoła Apostoła Jakuba Starszego w Ustroniu napisała Lidia Szkaradnik. A skoro już dotarliśmy do górnego biegu Królowej Polskich Rzek, to warto polecić artykuł Michała Kawuloka o architektach, którzy wpłynęli na obraz międzywojennej Wisły – Franciszku Macurze i Franciszku Landeckim, twórcach wielu zarówno drewnianych, jak i zaprojektowanych w duchu modernizmu tamtejszych willi.

Sporo znaczących postaci przewija się na kartach „Kalendarza”. Władysława Magiera przypomina dwie znane cieszynianki, Paulinę Wittenberg i Łucję Monné, Czesław Kraina rodzinę Schustrów, a Mariusz Makowski opisuje działalność twórczą na Śląsku Cieszyńskim wspomnianego już na wstępie mistrza malarstwa portretowego Czesława Kuryatty.

Natomiast Irena French, która już od wielu lat wydobywa na światło dzienne zapomniane, a raczej przemilczane niemieckie dzieje Cieszyna, odkrywa tym razem przed czytelnikami postać Hermanna Antona Hinterstoissera, zwanego Lelé, syna słynnego dyrektora cieszyńskiego szpitala Hermanna Josepha Hinterstoissera. Otóż Lelé, wzięty do wojska podczas I wojny strzelał do syna Iwana Piotrowicza Pawłowa (tego od „psa Pawłowa”)… Ale tu nie miejsce na zdradzanie szczegółów. Ciekawostką, która może zainteresować niejednego miłośnika historii Cieszyna są losy grobowca, w którym został pochowany przedwcześnie zmarły Hinterstoisser junior, chirurg werkowego szpitala w Trzyńcu. „Z czasem neogotyckie inskrypcje pokrył kurz, a grobowiec porosły krzewy i bluszcz, doprowadzając do zgubnego rozwarstwienia brenneńskiego piaskowca i przede wszystkim do rozsunięcia kamiennych bloków. I dnia pewnego jesienią roku 2012, akurat po 120 latach od uruchomienia cieszyńskiego szpitala, a tym samym od przyjazdu Hinterstoisserów z malutkim Lelé do Cieszyna i po 85 latach od jego śmierci, masywna stela nagrobna przewróciła się i rozbiła na kawałki. Przyszłość grobowca stanęła pod znakiem zapytania. Ale jako że cuda się zdarzają, grobowiec niedługo potem znalazł nowych właścicieli, którzy zdecydowali się na jego rekonstrukcję, a ta powiodła się znakomicie.”

To taka może zachęta na sam koniec, że dbanie o historię i tradycję miasta można realizować w różny sposób - tak przypominaniem ważnych dla miasta i regionu postaci, jak i troszczeniem się choćby o ich miejsca wiecznego spoczynku.

(wien)

„Kalendarz Cieszyński 2016”, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Cieszyn 2015, ss. 264; red. Kolegium, przew. Mariusz Makowski

***


Pisaliśmy już o „Kalendarzu Beskidzkim” . W najbliższym czasie na OX.PL ukażą się recenzje „Kalendarza Goleszowskiego”, „Kalendarza z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa”, „Kalendarza Śląskiego” oraz „Kalendarza Ustrońskiego”.

źródło: ox.pl
dodał: BT 02-01-2016 16:55
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (0)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

Musisz się zalogować, aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta? Zarejestruj się i sprawdź, co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

Zamarski: Pierwsze gwiazdy w Alei Gwiazd

19-09-2017 20:30

W niedzielę (17.09) miało miejsce oficjalne odsłonięcie pierwszych gwiazd w Alei Gwiazd Miłośników Cieszyńskiej Pieśniczki Ludowej w Zamarskach.

wyświetleń: 792komentarzy: 0

NATO w Ostrawie

19-09-2017 19:00

W weekend 16-17 września na terenie Ostrawy w Czechach odbyła się XVI edycja Dni NATO. Jest to wydarzenie, które od wielu lat skupia dziesiątki tysięcy widzów, z całego Świata (na parkingu lotniska, na którym odbywały się pokazy można było zaobserwować nie tylko czeskie, czy polskie tablice rejestracyjne, ale również niemieckie czy też austriackie). Wydarzenie to skupiło również wiele tysięcy osób z terenu całego Śląska, w tym również Śląska Cieszyńskiego.

wyświetleń: 819komentarzy: 0

27 września zaczyna się festiwal Viva il canto!

19-09-2017 17:20

Już wkrótce w Cieszynie rozpocznie się XXVI edycja Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Wokalnej Viva il canto. Podczas czterech festiwalowych koncertów publiczność usłyszy brzmienia poetycko-refleksyjne, gorące tanga, pieśni żydowskie a także muzykę operetkową, filmową i musicalową.

wyświetleń: 364komentarzy: 0

Chybie: rozbierają trybuny!

19-09-2017 16:30

Rozbiórka trybuny na stadionie RKS Cukrownik ruszyła. Kończą się prace termoizolacyjne w pawilonie sportowym.

wyświetleń: 491komentarzy: 0

Tajniki pracy rzemieślników

19-09-2017 15:30

W weekend (16-17.09) w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa Narodowego, na terenie Cieszyna zostały zorganizowane warsztaty z lokalnym rusznikarzem, Jerzym Wałgą. Drzwi do pracowni były otwarte w godzinach 10-15 i każdy zainteresowany mógł zapytać mistrza o tajniki obróbki metalu, bądź też zwiedzić Izbę Cieszyńskich Mistrzów, którą założył i aktualnie utrzymuje cieszyński rusznikarz.

wyświetleń: 304komentarzy: 0

Strumień ma alkomat - ogólnodostępny

19-09-2017 14:30

Od dziś (19.09.2017), każdy będzie mógł samodzielnie sprawdzić poziom alkoholu w swoim organizmie. Dzięki przekazanym środkom przez władze Strumienia i Chybia, alkomat zamontowane zostanie w poczekalni strumieńskiego komisariatu

wyświetleń: 1335komentarzy: 1

Nowa nawierzchnia na Lipowej - trwa remont

19-09-2017 14:20

W Pruchnej trwa remont ulicy Lipowej. Nowa powierzchnia pojawi się tam dzięki środkom - Gminy Strumień i Powiatu.

wyświetleń: 583komentarzy: 0

VI Rajd Synchroniczny

19-09-2017 14:15

Za nami odbywająca się po raz VI  edycja najbardziej nietypowego rajdu w regionie.  Rajd Synchroniczny Pojazdów Zabytkowych odbył się w niedzielę, 17  czerwca w Zebrzydowicach. Mimo niepogody zawodnicy dopisali a sama rywalizacja, to nie jedyne atrakcje tego dnia. 

wyświetleń: 698komentarzy: 0

Od ''Dumy i uprzedzenia'' do... Jasienicka biblioteka swiętuje 60 lat

19-09-2017 13:00

Pierwsza książka, jaką wpisano do katalogu w jasienickiej Bibliotece, to „Duma i uprzedzenie” Jane Austen. Po 60 latach istnienia zbiór Biblioteki w Jasienicy liczy sobie prawie 60 tysięcy tytułów.

wyświetleń: 455komentarzy: 0

Zostały ostatnie dni na propozycje do budżetu obywatelskiego w Wiśle

19-09-2017 12:30

Zostało już tylko parę dni, by złożyć swoją propozycję do budżetu obywatelskiego w Wiśle.

wyświetleń: 408komentarzy: 0
Kontakt z redkacją .