Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 1319komentarzy: 0

''Kalendarz Cieszyński 2016'' (recenzja)

02-01-2016 16:55

Okładka tradycyjna, do której od lat przyzwyczaił nas wydawca. Tym razem w nagłówku dominuje czerwień, a bohaterami z fotografii są młodzi tancerze Estrady Regionalnej ''Równica''. Wewnątrz zwracają uwagę barwne reprodukcje obrazów Czesława Kuryatty, ''ostatniego dworskiego malarza'', jednak większość, skąpych dość ilustracji zachowana jest w stonowanej czerni-bieli. Przyjemna dla oka czcionka, przenosząca czytelnika w drugą połowę XIX stulecia. To pierwsze wrażenia ze spotkania z ''Ka

Zacznijmy od kalendarza w „Kalendarzu”. Już tradycyjnie wykorzystano w nim alegoryczne sztychy z książki adresowej Cieszyna na rok 1906 wydawnictwa Kutzera („Allgemeines Adressen-Buch der Stadt Teschen mit Kalendarium pro 1906”). Poza kolejno następującymi dniami w miesiącu, z zaznaczonymi fazami księżyca brak jednak jakichś szczegółowych informacji. Są i owszem odnotowane imieniny, ale przykładowo 1 czerwca to „Dzień Dziecka”, ale chyba jacyś solenizanci (czy aby nie Aniela i Jakub?) w ten dzień również świętują. 31 października, o czym dobrze wiedzą nie tylko ewangelicy, to Pamiątka Reformacji i można by było to, szczególnie w kalendarzu wydawanym na Śląsku Cieszyńskim choćby, delikatnie zaakcentować.

Z kolei bez wątpienia silną stroną „Kalendarza” jest jak zwykle opracowany przez Władysława Sosnę spis okrągłych i półokrągłych rocznic, przede wszystkim narodzin i śmierci ważnych postaci, które przypadną w 2016 roku, z krótkimi biogramami. W nadchodzącym roku minie 125 lat od śmierci Pawła Stalmacha, sto po zgonie cesarza Franciszka Józefa i 75 lat, kiedy w obozie koncentracyjnym Auschwitz Niemcy rozstrzelali Piotra Feliksa, dyrektora gimnazjum w Orłowej. Natomiast przed 125 laty przyszedł na świat Gustaw Morcinek, a 75 lat temu Marian Sabath – twórca cieszyńskiego DKF „Fafik”. Brakuje jednak drobnej informacji: w przypadku rocznicy urodzin – daty śmierci, w przypadku rocznicy zejścia z tego świata – daty narodzin.

Sam „Kalendarz” rozpoczyna się artykułem Marty Kawulok o 130-leciu Macierzy Ziemi Cieszyńskiej z czym koresponduje niepublikowany dotychczas esej historyczny Franciszka Bajorka (1908-87) o Śląsku Cieszyńskim od okresu Wiosny Ludów po jego podział w 1920 roku. W skondensowanej formie przypomniana jest historia budzenia się świadomości narodowej na naszym terenie. Sam tekst został napisany na początku lat czterdziestych w Londynie, kiedy rodzinna ziemia Bajorka była pod niemiecką okupacją.

I sporo publikowanych tekstów poświęconych jest wydarzeniom II wojny światowej – Joanna Lusek pisze o Stalagu Teschen, Wojciech Święs o egzekucjach na cmentarzach żydowskich, a Ryszard Piszczek o cieszyńskim więzieniu. Wspominani są także m.in. Józef Mazurek, autor spisów osób zamordowanych. Gwido Langer, dowódca kryptologów, którzy złamali kod Enigmy oraz słynny lotnik Jan Cholewa z Ustronia, którego pięćdziesiąta rocznica śmierci przypadnie 1 października (nb. ten sam tekst ukazuje się w tegorocznym „Kalendarzu Ustrońskim”).

Na szczęście drugowojenna tematyka nie zdominowała tegorocznej edycji „Kalendarza Cieszyńskiego”. Oto Paweł Czupryna pisze o kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa stojącym w alejach Masaryka w zaolziańskiej części miasta, zgrabnej neogotyckiej budowli z 1894 roku, w którym od początku służyli jezuici, a który w lipcu 2015 został przez nich opuszczony. I szkoda. Bo jezuici to ważny zakon, nie tylko dla Kościoła rzymsko-katolickiego, ale i dla Cieszyna, by wspomnieć jedynie Leopolda Jana Szersznika. „Kiedy inne kościoły w Czechach świeciły pustkami, u jezuitów na niedzielnych mszach zawsze był komplet wiernych. A jak będzie teraz? Szkoda, że zakonna jezuicka parafia o tak bogatej tradycji przestaje istnieć i to wtedy, kiedy na Stolicy Piotrowej zasiada papież Franciszek z Towarzystwa Jezusowego”, ze smutkiem kończy swój artykuł były redaktor „Głosu”.

W ramach zachowania parytetu wyznaniowego – również przy recenzji – należy nadmienić, że w lutym przypadnie 160 rocznica śmierci ks. Karola Kotschy’ego, ustrońskiego pastora. Wspomnienie o tym budowniczym kościoła Apostoła Jakuba Starszego w Ustroniu napisała Lidia Szkaradnik. A skoro już dotarliśmy do górnego biegu Królowej Polskich Rzek, to warto polecić artykuł Michała Kawuloka o architektach, którzy wpłynęli na obraz międzywojennej Wisły – Franciszku Macurze i Franciszku Landeckim, twórcach wielu zarówno drewnianych, jak i zaprojektowanych w duchu modernizmu tamtejszych willi.

Sporo znaczących postaci przewija się na kartach „Kalendarza”. Władysława Magiera przypomina dwie znane cieszynianki, Paulinę Wittenberg i Łucję Monné, Czesław Kraina rodzinę Schustrów, a Mariusz Makowski opisuje działalność twórczą na Śląsku Cieszyńskim wspomnianego już na wstępie mistrza malarstwa portretowego Czesława Kuryatty.

Natomiast Irena French, która już od wielu lat wydobywa na światło dzienne zapomniane, a raczej przemilczane niemieckie dzieje Cieszyna, odkrywa tym razem przed czytelnikami postać Hermanna Antona Hinterstoissera, zwanego Lelé, syna słynnego dyrektora cieszyńskiego szpitala Hermanna Josepha Hinterstoissera. Otóż Lelé, wzięty do wojska podczas I wojny strzelał do syna Iwana Piotrowicza Pawłowa (tego od „psa Pawłowa”)… Ale tu nie miejsce na zdradzanie szczegółów. Ciekawostką, która może zainteresować niejednego miłośnika historii Cieszyna są losy grobowca, w którym został pochowany przedwcześnie zmarły Hinterstoisser junior, chirurg werkowego szpitala w Trzyńcu. „Z czasem neogotyckie inskrypcje pokrył kurz, a grobowiec porosły krzewy i bluszcz, doprowadzając do zgubnego rozwarstwienia brenneńskiego piaskowca i przede wszystkim do rozsunięcia kamiennych bloków. I dnia pewnego jesienią roku 2012, akurat po 120 latach od uruchomienia cieszyńskiego szpitala, a tym samym od przyjazdu Hinterstoisserów z malutkim Lelé do Cieszyna i po 85 latach od jego śmierci, masywna stela nagrobna przewróciła się i rozbiła na kawałki. Przyszłość grobowca stanęła pod znakiem zapytania. Ale jako że cuda się zdarzają, grobowiec niedługo potem znalazł nowych właścicieli, którzy zdecydowali się na jego rekonstrukcję, a ta powiodła się znakomicie.”

To taka może zachęta na sam koniec, że dbanie o historię i tradycję miasta można realizować w różny sposób - tak przypominaniem ważnych dla miasta i regionu postaci, jak i troszczeniem się choćby o ich miejsca wiecznego spoczynku.

(wien)

„Kalendarz Cieszyński 2016”, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Cieszyn 2015, ss. 264; red. Kolegium, przew. Mariusz Makowski

***


Pisaliśmy już o „Kalendarzu Beskidzkim” . W najbliższym czasie na OX.PL ukażą się recenzje „Kalendarza Goleszowskiego”, „Kalendarza z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa”, „Kalendarza Śląskiego” oraz „Kalendarza Ustrońskiego”.

zródło: ox.pl
dodał: BT 02-01-2016 16:55
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (0)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialność za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

Musisz się zalogować aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta ? Zarejestruj się i sprawdź co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

Przed 100 laty na łamach prasy na Śląsku Cieszyńskim pisano... (30/7/16)

23-07-2016 16:45

O czym pisano sto lat temu na łamach lokalnych gazet? Przekonajcie się w naszym kolejnym przeglądzie prasy.

wyświetleń: 10komentarzy: 0

Pobiegnij w zawodach

23-07-2016 15:35

Bieganie cieszą się coraz większą popularnością. Biegamy dla zdrowia, dla towarzystwa oraz dla utrzymania lepszej kondycji. W związku z tym organizowane są liczne imprezy dla fanów tej dyscypliny sportu również w naszym regionie.

wyświetleń: 122komentarzy: 0

Będą remonty dróg

23-07-2016 13:05

Dzięki uchwale Zarządu Województwa Śląskiego w naszym regionie zostanie przebudowanych wiele dróg. Gminy powiatu cieszyńskiego otrzymają bowiem dofinansowanie na potrzebne remonty. Pieniądze na powyższe cele płynąć będą z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

wyświetleń: 1188komentarzy: 0

''OmNomNom'' - danie pierwsze

23-07-2016 10:30

W Chacie nad Zalewem w Zabłociu odbył „Zdrowy Piknik Wakacyjny”, pierwszy etap projektu kulinarno-edukacyjnego „OmNomNom”.

wyświetleń: 374komentarzy: 0

Eko i od lokalnych dostawców

23-07-2016 07:30

Status konkursu: TRWA

Najlepsza wołowina na Śląsku Cieszyńskim, warzywa i owoce, które zrodziła cieszyńska ziemia, produkty od lokalnych dostawców - jeśli to tego szukasz w pobliskich lokalach gastronomicznych, zajrzyj do restauracji Ekotradycja, która serwuje tradycyjne potrawy, przygotowując je na bazie produktów ekologicznych i lokalnych. Przyjdź i przekonaj się, a do końca wakacji dodatkowo obniż rachunek o 20% lub zjedz za darmo - jeśli tylko zdołasz rozwiązać kolejną konkursową zagadkę.

wyświetleń: 958komentarzy: 0

Norwegowie najlepsi

23-07-2016 00:01

Ekipa Norwegii w składzie: Johann Andre Forfang, Tom Hilde, Joachim Hauer i Anders Fannemel zwyciężyła w sobotnim konkursie drużynowym FIS Grand Prix Wisła 2016, który był rozgrywany na skoczni im. Adama Małysza. Podopieczni Alexandera Stoeckla o dziewięć punktów pokonali reprezentację Słowenii, natomiast na najniższym stopniu podium stanęli niemieccy skoczkowie. Biało-Czerwoni zmagania drużynowe ukończyli na szóstej pozycji.

wyświetleń: 566komentarzy: 0

Jednak chcą sprzedać?

22-07-2016 19:00

Nie udało się poprzedniej władzy, czy obecna będzie miała więcej szczęścia? Gmina Skoczów kolejny raz chce się pozbyć kamienicy na rynku. Czy z powodzeniem?

wyświetleń: 3377komentarzy: 8

Place zabaw w wakacje

22-07-2016 17:35

Urzędnicy z Jasienicy informują, że istniejące przy placówkach oświatowych place zabaw są czynne podczas wakacji.

wyświetleń: 685komentarzy: 0

Child Alert w aplikacji

22-07-2016 16:00

W połowie lipca Komenda Główna Policji nawiązała współpracę z firmą NEPTIS S.A., dzięki czemu informacje o zaginięciu dziecka będą wyświetlane w jednej z najpopularniejszych w Polsce aplikacji dla kierowców.

wyświetleń: 616komentarzy: 0

Remont drogi w Harbutowicach

22-07-2016 14:30

Zmodernizowana zostanie ul. Stara Droga w Harbutowicach. Burmistrz Skoczowa Mirosław Sitko podpisał, 21 lipca w Urzędzie Marszałkowskim w Katowicach, dokument zatwierdzający realizację wniosku ''Rozbudowa ul. Stara Droga w Harbutowicach'' z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

wyświetleń: 1138komentarzy: 1
Kontakt z redkacją