Wiadomości

Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 1624komentarzy: 0

''Kalendarz Cieszyński 2016'' (recenzja)

02-01-2016 16:55

Okładka tradycyjna, do której od lat przyzwyczaił nas wydawca. Tym razem w nagłówku dominuje czerwień, a bohaterami z fotografii są młodzi tancerze Estrady Regionalnej ''Równica''. Wewnątrz zwracają uwagę barwne reprodukcje obrazów Czesława Kuryatty, ''ostatniego dworskiego malarza'', jednak większość, skąpych dość ilustracji zachowana jest w stonowanej czerni-bieli. Przyjemna dla oka czcionka, przenosząca czytelnika w drugą połowę XIX stulecia. To pierwsze wrażenia ze spotkania z ''Ka

Zacznijmy od kalendarza w „Kalendarzu”. Już tradycyjnie wykorzystano w nim alegoryczne sztychy z książki adresowej Cieszyna na rok 1906 wydawnictwa Kutzera („Allgemeines Adressen-Buch der Stadt Teschen mit Kalendarium pro 1906”). Poza kolejno następującymi dniami w miesiącu, z zaznaczonymi fazami księżyca brak jednak jakichś szczegółowych informacji. Są i owszem odnotowane imieniny, ale przykładowo 1 czerwca to „Dzień Dziecka”, ale chyba jacyś solenizanci (czy aby nie Aniela i Jakub?) w ten dzień również świętują. 31 października, o czym dobrze wiedzą nie tylko ewangelicy, to Pamiątka Reformacji i można by było to, szczególnie w kalendarzu wydawanym na Śląsku Cieszyńskim choćby, delikatnie zaakcentować.

Z kolei bez wątpienia silną stroną „Kalendarza” jest jak zwykle opracowany przez Władysława Sosnę spis okrągłych i półokrągłych rocznic, przede wszystkim narodzin i śmierci ważnych postaci, które przypadną w 2016 roku, z krótkimi biogramami. W nadchodzącym roku minie 125 lat od śmierci Pawła Stalmacha, sto po zgonie cesarza Franciszka Józefa i 75 lat, kiedy w obozie koncentracyjnym Auschwitz Niemcy rozstrzelali Piotra Feliksa, dyrektora gimnazjum w Orłowej. Natomiast przed 125 laty przyszedł na świat Gustaw Morcinek, a 75 lat temu Marian Sabath – twórca cieszyńskiego DKF „Fafik”. Brakuje jednak drobnej informacji: w przypadku rocznicy urodzin – daty śmierci, w przypadku rocznicy zejścia z tego świata – daty narodzin.

Sam „Kalendarz” rozpoczyna się artykułem Marty Kawulok o 130-leciu Macierzy Ziemi Cieszyńskiej z czym koresponduje niepublikowany dotychczas esej historyczny Franciszka Bajorka (1908-87) o Śląsku Cieszyńskim od okresu Wiosny Ludów po jego podział w 1920 roku. W skondensowanej formie przypomniana jest historia budzenia się świadomości narodowej na naszym terenie. Sam tekst został napisany na początku lat czterdziestych w Londynie, kiedy rodzinna ziemia Bajorka była pod niemiecką okupacją.

I sporo publikowanych tekstów poświęconych jest wydarzeniom II wojny światowej – Joanna Lusek pisze o Stalagu Teschen, Wojciech Święs o egzekucjach na cmentarzach żydowskich, a Ryszard Piszczek o cieszyńskim więzieniu. Wspominani są także m.in. Józef Mazurek, autor spisów osób zamordowanych. Gwido Langer, dowódca kryptologów, którzy złamali kod Enigmy oraz słynny lotnik Jan Cholewa z Ustronia, którego pięćdziesiąta rocznica śmierci przypadnie 1 października (nb. ten sam tekst ukazuje się w tegorocznym „Kalendarzu Ustrońskim”).

Na szczęście drugowojenna tematyka nie zdominowała tegorocznej edycji „Kalendarza Cieszyńskiego”. Oto Paweł Czupryna pisze o kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa stojącym w alejach Masaryka w zaolziańskiej części miasta, zgrabnej neogotyckiej budowli z 1894 roku, w którym od początku służyli jezuici, a który w lipcu 2015 został przez nich opuszczony. I szkoda. Bo jezuici to ważny zakon, nie tylko dla Kościoła rzymsko-katolickiego, ale i dla Cieszyna, by wspomnieć jedynie Leopolda Jana Szersznika. „Kiedy inne kościoły w Czechach świeciły pustkami, u jezuitów na niedzielnych mszach zawsze był komplet wiernych. A jak będzie teraz? Szkoda, że zakonna jezuicka parafia o tak bogatej tradycji przestaje istnieć i to wtedy, kiedy na Stolicy Piotrowej zasiada papież Franciszek z Towarzystwa Jezusowego”, ze smutkiem kończy swój artykuł były redaktor „Głosu”.

W ramach zachowania parytetu wyznaniowego – również przy recenzji – należy nadmienić, że w lutym przypadnie 160 rocznica śmierci ks. Karola Kotschy’ego, ustrońskiego pastora. Wspomnienie o tym budowniczym kościoła Apostoła Jakuba Starszego w Ustroniu napisała Lidia Szkaradnik. A skoro już dotarliśmy do górnego biegu Królowej Polskich Rzek, to warto polecić artykuł Michała Kawuloka o architektach, którzy wpłynęli na obraz międzywojennej Wisły – Franciszku Macurze i Franciszku Landeckim, twórcach wielu zarówno drewnianych, jak i zaprojektowanych w duchu modernizmu tamtejszych willi.

Sporo znaczących postaci przewija się na kartach „Kalendarza”. Władysława Magiera przypomina dwie znane cieszynianki, Paulinę Wittenberg i Łucję Monné, Czesław Kraina rodzinę Schustrów, a Mariusz Makowski opisuje działalność twórczą na Śląsku Cieszyńskim wspomnianego już na wstępie mistrza malarstwa portretowego Czesława Kuryatty.

Natomiast Irena French, która już od wielu lat wydobywa na światło dzienne zapomniane, a raczej przemilczane niemieckie dzieje Cieszyna, odkrywa tym razem przed czytelnikami postać Hermanna Antona Hinterstoissera, zwanego Lelé, syna słynnego dyrektora cieszyńskiego szpitala Hermanna Josepha Hinterstoissera. Otóż Lelé, wzięty do wojska podczas I wojny strzelał do syna Iwana Piotrowicza Pawłowa (tego od „psa Pawłowa”)… Ale tu nie miejsce na zdradzanie szczegółów. Ciekawostką, która może zainteresować niejednego miłośnika historii Cieszyna są losy grobowca, w którym został pochowany przedwcześnie zmarły Hinterstoisser junior, chirurg werkowego szpitala w Trzyńcu. „Z czasem neogotyckie inskrypcje pokrył kurz, a grobowiec porosły krzewy i bluszcz, doprowadzając do zgubnego rozwarstwienia brenneńskiego piaskowca i przede wszystkim do rozsunięcia kamiennych bloków. I dnia pewnego jesienią roku 2012, akurat po 120 latach od uruchomienia cieszyńskiego szpitala, a tym samym od przyjazdu Hinterstoisserów z malutkim Lelé do Cieszyna i po 85 latach od jego śmierci, masywna stela nagrobna przewróciła się i rozbiła na kawałki. Przyszłość grobowca stanęła pod znakiem zapytania. Ale jako że cuda się zdarzają, grobowiec niedługo potem znalazł nowych właścicieli, którzy zdecydowali się na jego rekonstrukcję, a ta powiodła się znakomicie.”

To taka może zachęta na sam koniec, że dbanie o historię i tradycję miasta można realizować w różny sposób - tak przypominaniem ważnych dla miasta i regionu postaci, jak i troszczeniem się choćby o ich miejsca wiecznego spoczynku.

(wien)

„Kalendarz Cieszyński 2016”, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Cieszyn 2015, ss. 264; red. Kolegium, przew. Mariusz Makowski

***


Pisaliśmy już o „Kalendarzu Beskidzkim” . W najbliższym czasie na OX.PL ukażą się recenzje „Kalendarza Goleszowskiego”, „Kalendarza z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa”, „Kalendarza Śląskiego” oraz „Kalendarza Ustrońskiego”.

zródło: ox.pl
dodał: BT 02-01-2016 16:55
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (0)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialność za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

Musisz się zalogować aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta ? Zarejestruj się i sprawdź co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

Minął Tydzień

27-03-2017 19:00

Witajcie w kolejnym odcinku programu 'Minął tydzień'. To skrót najważniejszych wydarzeń z regionu wybranych dla Was przez redaktorów Portalu.

wyświetleń: 295komentarzy: 0

Młodzież zapobiega pożarom - eliminacje powiatowe 2017

27-03-2017 17:55

W dniu 25 marca 2017 roku w strażnicy Ochotniczej Straży w Dębowcu odbyły się eliminacje powiatowe Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej pod hasłem „Młodzież zapobiega pożarom”.

wyświetleń: 333komentarzy: 0

Rajd Valasska debiut braci Szejów w samochodzie R5

27-03-2017 16:40

Jarek i Marcin Szejowie kończą Rajd Valasska na 7. miejscu. Załoga GK Forge Metkom Rally Team zdobywa 18 punktów w 1. rundzie Rajdowych Mistrzostw Czech 2017.

wyświetleń: 226komentarzy: 0

Zaginął 20-latek z Wilamowic

27-03-2017 16:15

Policjanci poszukują zaginionego Andrzeja Boruń. 20-letni mieszkaniec Wilamowic ostatni raz był widziany 11 marca 2017 roku. Wszystkie osoby, które posiadają jakiekolwiek informacje o zaginionym proszone są o kontakt z Komendą Powiatową Policji w Cieszynie.

wyświetleń: 2632komentarzy: 5

Biegacze z kolejnymi medalami Mistrzostw Polski!

27-03-2017 15:55

Narciarskie ostatki czyli druga część Mistrzostw Polski w biegach narciarskich przyniosły naszym biegaczom kolejne medale w tym najcenniejszy z nich - srebrny - Dominika Burego.

wyświetleń: 160komentarzy: 0

Międzynarodowe ćwiczenia ''Fenix''

27-03-2017 14:20

Kilkadziesiąt radiowozów i innych specjalistycznych pojazdów oraz kilkuset policjantów pojawiło się w Marklowicach Górnych, aby wziąć udział w międzynarodowych ćwiczeniach pod kryptonimem ''Fenix''.

wyświetleń: 1237komentarzy: 0

Mundurowe podsumowanie weekendu

27-03-2017 13:30

12 sprawców przestępstw oraz 8 poszukiwanych osób ukrywających się przed wymiarem sprawiedliwości zatrzymali od piątku do niedzieli policjanci z cieszyńskiego garnizonu. To nie wszystko - przeprowadzili także ponad 150 interwencji. Sporo działo się również na drogach powiatu, gdzie doszło do dwóch wypadków drogowych i dziewięciu kolizji.

wyświetleń: 1492komentarzy: 1

Święto czekolady w Bielsku!

27-03-2017 12:00

Jaką czekoladę lubicie? Gorzką, mleczną, deserową, białą, a może gorącą z bitą śmietaną i posypką?  Niezależnie jakie mamy gusta, jedno jest pewne, kochamy ją za smak i wspaniały aromat.  

wyświetleń: 953komentarzy: 0

Zespoły rywalizowały w Cieszynie

27-03-2017 11:00

W dniach od 20 do 21 marca br. w cieszyńskim Teatrze im. A. Mickiewicza odbywał się zorganizowany przez Stowarzyszenie Samorządowe Ziemi Cieszyńskiej oraz Wydział Kultury Urzędu Miejskiego w Cieszynie – Przegląd Dziecięcych i Młodzieżowych Zespołów Artystycznych Śląska Cieszyńskiego.

wyświetleń: 456komentarzy: 0

Walczyli o Ciupagę Ondraszka

27-03-2017 09:10

O Ciupagę Ondraszka, rywalizowały po raz kolejny w minioną sobotę (25.03.2017) drużyny CJTH Czarne Pantery, Dragons Tychy, Luce Bielsko Biała oraz Tornado Bielsko Biała. Nie brakowało sportowych emocji a rozgrywki stały na bardzo wysokim poziomie.

wyświetleń: 836komentarzy: 0
Kontakt z redkacją