Wiadomości

Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 1875komentarzy: 0

''Kalendarz Cieszyński 2016'' (recenzja)

02-01-2016 16:55

Okładka tradycyjna, do której od lat przyzwyczaił nas wydawca. Tym razem w nagłówku dominuje czerwień, a bohaterami z fotografii są młodzi tancerze Estrady Regionalnej ''Równica''. Wewnątrz zwracają uwagę barwne reprodukcje obrazów Czesława Kuryatty, ''ostatniego dworskiego malarza'', jednak większość, skąpych dość ilustracji zachowana jest w stonowanej czerni-bieli. Przyjemna dla oka czcionka, przenosząca czytelnika w drugą połowę XIX stulecia. To pierwsze wrażenia ze spotkania z ''Ka

Zacznijmy od kalendarza w „Kalendarzu”. Już tradycyjnie wykorzystano w nim alegoryczne sztychy z książki adresowej Cieszyna na rok 1906 wydawnictwa Kutzera („Allgemeines Adressen-Buch der Stadt Teschen mit Kalendarium pro 1906”). Poza kolejno następującymi dniami w miesiącu, z zaznaczonymi fazami księżyca brak jednak jakichś szczegółowych informacji. Są i owszem odnotowane imieniny, ale przykładowo 1 czerwca to „Dzień Dziecka”, ale chyba jacyś solenizanci (czy aby nie Aniela i Jakub?) w ten dzień również świętują. 31 października, o czym dobrze wiedzą nie tylko ewangelicy, to Pamiątka Reformacji i można by było to, szczególnie w kalendarzu wydawanym na Śląsku Cieszyńskim choćby, delikatnie zaakcentować.

Z kolei bez wątpienia silną stroną „Kalendarza” jest jak zwykle opracowany przez Władysława Sosnę spis okrągłych i półokrągłych rocznic, przede wszystkim narodzin i śmierci ważnych postaci, które przypadną w 2016 roku, z krótkimi biogramami. W nadchodzącym roku minie 125 lat od śmierci Pawła Stalmacha, sto po zgonie cesarza Franciszka Józefa i 75 lat, kiedy w obozie koncentracyjnym Auschwitz Niemcy rozstrzelali Piotra Feliksa, dyrektora gimnazjum w Orłowej. Natomiast przed 125 laty przyszedł na świat Gustaw Morcinek, a 75 lat temu Marian Sabath – twórca cieszyńskiego DKF „Fafik”. Brakuje jednak drobnej informacji: w przypadku rocznicy urodzin – daty śmierci, w przypadku rocznicy zejścia z tego świata – daty narodzin.

Sam „Kalendarz” rozpoczyna się artykułem Marty Kawulok o 130-leciu Macierzy Ziemi Cieszyńskiej z czym koresponduje niepublikowany dotychczas esej historyczny Franciszka Bajorka (1908-87) o Śląsku Cieszyńskim od okresu Wiosny Ludów po jego podział w 1920 roku. W skondensowanej formie przypomniana jest historia budzenia się świadomości narodowej na naszym terenie. Sam tekst został napisany na początku lat czterdziestych w Londynie, kiedy rodzinna ziemia Bajorka była pod niemiecką okupacją.

I sporo publikowanych tekstów poświęconych jest wydarzeniom II wojny światowej – Joanna Lusek pisze o Stalagu Teschen, Wojciech Święs o egzekucjach na cmentarzach żydowskich, a Ryszard Piszczek o cieszyńskim więzieniu. Wspominani są także m.in. Józef Mazurek, autor spisów osób zamordowanych. Gwido Langer, dowódca kryptologów, którzy złamali kod Enigmy oraz słynny lotnik Jan Cholewa z Ustronia, którego pięćdziesiąta rocznica śmierci przypadnie 1 października (nb. ten sam tekst ukazuje się w tegorocznym „Kalendarzu Ustrońskim”).

Na szczęście drugowojenna tematyka nie zdominowała tegorocznej edycji „Kalendarza Cieszyńskiego”. Oto Paweł Czupryna pisze o kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa stojącym w alejach Masaryka w zaolziańskiej części miasta, zgrabnej neogotyckiej budowli z 1894 roku, w którym od początku służyli jezuici, a który w lipcu 2015 został przez nich opuszczony. I szkoda. Bo jezuici to ważny zakon, nie tylko dla Kościoła rzymsko-katolickiego, ale i dla Cieszyna, by wspomnieć jedynie Leopolda Jana Szersznika. „Kiedy inne kościoły w Czechach świeciły pustkami, u jezuitów na niedzielnych mszach zawsze był komplet wiernych. A jak będzie teraz? Szkoda, że zakonna jezuicka parafia o tak bogatej tradycji przestaje istnieć i to wtedy, kiedy na Stolicy Piotrowej zasiada papież Franciszek z Towarzystwa Jezusowego”, ze smutkiem kończy swój artykuł były redaktor „Głosu”.

W ramach zachowania parytetu wyznaniowego – również przy recenzji – należy nadmienić, że w lutym przypadnie 160 rocznica śmierci ks. Karola Kotschy’ego, ustrońskiego pastora. Wspomnienie o tym budowniczym kościoła Apostoła Jakuba Starszego w Ustroniu napisała Lidia Szkaradnik. A skoro już dotarliśmy do górnego biegu Królowej Polskich Rzek, to warto polecić artykuł Michała Kawuloka o architektach, którzy wpłynęli na obraz międzywojennej Wisły – Franciszku Macurze i Franciszku Landeckim, twórcach wielu zarówno drewnianych, jak i zaprojektowanych w duchu modernizmu tamtejszych willi.

Sporo znaczących postaci przewija się na kartach „Kalendarza”. Władysława Magiera przypomina dwie znane cieszynianki, Paulinę Wittenberg i Łucję Monné, Czesław Kraina rodzinę Schustrów, a Mariusz Makowski opisuje działalność twórczą na Śląsku Cieszyńskim wspomnianego już na wstępie mistrza malarstwa portretowego Czesława Kuryatty.

Natomiast Irena French, która już od wielu lat wydobywa na światło dzienne zapomniane, a raczej przemilczane niemieckie dzieje Cieszyna, odkrywa tym razem przed czytelnikami postać Hermanna Antona Hinterstoissera, zwanego Lelé, syna słynnego dyrektora cieszyńskiego szpitala Hermanna Josepha Hinterstoissera. Otóż Lelé, wzięty do wojska podczas I wojny strzelał do syna Iwana Piotrowicza Pawłowa (tego od „psa Pawłowa”)… Ale tu nie miejsce na zdradzanie szczegółów. Ciekawostką, która może zainteresować niejednego miłośnika historii Cieszyna są losy grobowca, w którym został pochowany przedwcześnie zmarły Hinterstoisser junior, chirurg werkowego szpitala w Trzyńcu. „Z czasem neogotyckie inskrypcje pokrył kurz, a grobowiec porosły krzewy i bluszcz, doprowadzając do zgubnego rozwarstwienia brenneńskiego piaskowca i przede wszystkim do rozsunięcia kamiennych bloków. I dnia pewnego jesienią roku 2012, akurat po 120 latach od uruchomienia cieszyńskiego szpitala, a tym samym od przyjazdu Hinterstoisserów z malutkim Lelé do Cieszyna i po 85 latach od jego śmierci, masywna stela nagrobna przewróciła się i rozbiła na kawałki. Przyszłość grobowca stanęła pod znakiem zapytania. Ale jako że cuda się zdarzają, grobowiec niedługo potem znalazł nowych właścicieli, którzy zdecydowali się na jego rekonstrukcję, a ta powiodła się znakomicie.”

To taka może zachęta na sam koniec, że dbanie o historię i tradycję miasta można realizować w różny sposób - tak przypominaniem ważnych dla miasta i regionu postaci, jak i troszczeniem się choćby o ich miejsca wiecznego spoczynku.

(wien)

„Kalendarz Cieszyński 2016”, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Cieszyn 2015, ss. 264; red. Kolegium, przew. Mariusz Makowski

***


Pisaliśmy już o „Kalendarzu Beskidzkim” . W najbliższym czasie na OX.PL ukażą się recenzje „Kalendarza Goleszowskiego”, „Kalendarza z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa”, „Kalendarza Śląskiego” oraz „Kalendarza Ustrońskiego”.

źródło: ox.pl
dodał: BT 02-01-2016 16:55
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (0)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

Musisz się zalogować, aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta? Zarejestruj się i sprawdź, co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

O budżecie gminy Goleszów

18-01-2018 19:30

Rozpoczynamy cykl rozmów z samorządowcami powiatu cieszyńskiego. Tematem przewodnim jest budżet gminy na rok 2018. Dzisiaj gościem Portalu Śląska Cieszyńskiego jest wójt Goleszowa – Krzysztof Glajcar.

wyświetleń: 790komentarzy: 0

Strumień: przybyło mieszkańców

18-01-2018 17:50

Nie tylko Jasienica podsumowała miniony rok, również styczeń przeanalizował ilu mieszkańców przybyło w gminie Strumień, jakie były najpopularniejsze imiona oraz ile zawarto małżeństwa  w ubiegłym roku kalendarzowym.

wyświetleń: 814komentarzy: 1

Potrącenie pieszych w Jaworzu

18-01-2018 16:45

W czwartek (18.01) około godziny 13:50 doszło do potrącenia pieszych na pasach przez kierowcę samochodu osobowego.

wyświetleń: 1662komentarzy: 0

Z Zoru do Tunezji

18-01-2018 16:30

W środę (17.01) w Osiedlowym Centrum Kultury i Rekreacji, działającym przy SM "Cieszynianka" odbyło się spotkanie z Genowefą i Zbigniewem Koczoniami, którzy przybliżyli kulturę, krajobrazy oraz zwyczaje południowej części Tunezji. Zgromadzonym gościom została zaprezentowana nie tylko opowieść, ale również zdjęcia, które doskonale obrazowały realia Tunezji Północnej.

wyświetleń: 781komentarzy: 0

Szkolenie strzeleckie w Goleszowie

18-01-2018 16:00

W czwartek  18 stycznia 2018 od godz. 9.00 na strzelnicy HUBERTUS w Goleszowie odbyło się szkolenie strzeleckie z broni długiej AKMS i KBKS uczniów klas mundurowych ZS im. Wł. Szybińskiego w Cieszynie.

wyświetleń: 1018komentarzy: 3

Wieje i będzie wiać...

18-01-2018 15:30

Od czwartku (18.01) do piątku (19.01) w naszym regionie znów mają pojawić się silne wiatry.

wyświetleń: 2648komentarzy: 0

Domek skradziony z placu zabaw przy żłobku ''Tup Tup'' w Cieszynie został odnaleziony

18-01-2018 14:25

Dziś (18.01) w godzinach popołudniowych otrzymaliśmy informację od dyrekcji żłobka „Tup Tup” w Cieszynie, na terenie którego doszło do kradzieży domku dla dzieci, będącego wyposażeniem placu zabaw. Domek został znaleziony przez właściciela okolicznego kantoru.

wyświetleń: 3737komentarzy: 1

Między innymi

18-01-2018 13:50

W środę (17.01) w Ulu Kultury - Pracowni dobrych praktyk (Cieszyn ul. Srebrna) odbył się wernisaż wystawy artystki znanej jako Elena Lola Loli. Większość prac odnosiła się do zwierząt, gdyż jak wspominała sama artystka, są one dla niej bardzo ważne i tym samym usiłuje je uczynić bardziej zauważalnymi. Wystawa ''Między innymi. Zwierzęta na sprzedaż i do oddania'' to trzecia wystawa artystki zlokalizowana w Cieszynie.

wyświetleń: 917komentarzy: 0

Portal OX.PL poleca!

18-01-2018 11:55

Jakie imprezy odbywać będą się w najbliższym czasie w regionie? Czego nie wolno przegapić? Zapraszamy Was na kolejny odcinek wideozapowiedzi.

wyświetleń: 291komentarzy: 0

Kradzieże na stokach

18-01-2018 10:35

Dzielnicowi z Komisariatu Policji w Wiśle rozpoczęli akcję informacyjną przeciwko kradzieżom na stokach oraz w hotelach. Jak im zapobiec dowiedzieć się można ze specjalnie przygotowanych dla turystów ulotkach. 

wyświetleń: 1247komentarzy: 0
Kontakt z redkacją .