Wiadomości

Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 1412komentarzy: 0

''Kalendarz Cieszyński 2016'' (recenzja)

02-01-2016 16:55

Okładka tradycyjna, do której od lat przyzwyczaił nas wydawca. Tym razem w nagłówku dominuje czerwień, a bohaterami z fotografii są młodzi tancerze Estrady Regionalnej ''Równica''. Wewnątrz zwracają uwagę barwne reprodukcje obrazów Czesława Kuryatty, ''ostatniego dworskiego malarza'', jednak większość, skąpych dość ilustracji zachowana jest w stonowanej czerni-bieli. Przyjemna dla oka czcionka, przenosząca czytelnika w drugą połowę XIX stulecia. To pierwsze wrażenia ze spotkania z ''Ka

Zacznijmy od kalendarza w „Kalendarzu”. Już tradycyjnie wykorzystano w nim alegoryczne sztychy z książki adresowej Cieszyna na rok 1906 wydawnictwa Kutzera („Allgemeines Adressen-Buch der Stadt Teschen mit Kalendarium pro 1906”). Poza kolejno następującymi dniami w miesiącu, z zaznaczonymi fazami księżyca brak jednak jakichś szczegółowych informacji. Są i owszem odnotowane imieniny, ale przykładowo 1 czerwca to „Dzień Dziecka”, ale chyba jacyś solenizanci (czy aby nie Aniela i Jakub?) w ten dzień również świętują. 31 października, o czym dobrze wiedzą nie tylko ewangelicy, to Pamiątka Reformacji i można by było to, szczególnie w kalendarzu wydawanym na Śląsku Cieszyńskim choćby, delikatnie zaakcentować.

Z kolei bez wątpienia silną stroną „Kalendarza” jest jak zwykle opracowany przez Władysława Sosnę spis okrągłych i półokrągłych rocznic, przede wszystkim narodzin i śmierci ważnych postaci, które przypadną w 2016 roku, z krótkimi biogramami. W nadchodzącym roku minie 125 lat od śmierci Pawła Stalmacha, sto po zgonie cesarza Franciszka Józefa i 75 lat, kiedy w obozie koncentracyjnym Auschwitz Niemcy rozstrzelali Piotra Feliksa, dyrektora gimnazjum w Orłowej. Natomiast przed 125 laty przyszedł na świat Gustaw Morcinek, a 75 lat temu Marian Sabath – twórca cieszyńskiego DKF „Fafik”. Brakuje jednak drobnej informacji: w przypadku rocznicy urodzin – daty śmierci, w przypadku rocznicy zejścia z tego świata – daty narodzin.

Sam „Kalendarz” rozpoczyna się artykułem Marty Kawulok o 130-leciu Macierzy Ziemi Cieszyńskiej z czym koresponduje niepublikowany dotychczas esej historyczny Franciszka Bajorka (1908-87) o Śląsku Cieszyńskim od okresu Wiosny Ludów po jego podział w 1920 roku. W skondensowanej formie przypomniana jest historia budzenia się świadomości narodowej na naszym terenie. Sam tekst został napisany na początku lat czterdziestych w Londynie, kiedy rodzinna ziemia Bajorka była pod niemiecką okupacją.

I sporo publikowanych tekstów poświęconych jest wydarzeniom II wojny światowej – Joanna Lusek pisze o Stalagu Teschen, Wojciech Święs o egzekucjach na cmentarzach żydowskich, a Ryszard Piszczek o cieszyńskim więzieniu. Wspominani są także m.in. Józef Mazurek, autor spisów osób zamordowanych. Gwido Langer, dowódca kryptologów, którzy złamali kod Enigmy oraz słynny lotnik Jan Cholewa z Ustronia, którego pięćdziesiąta rocznica śmierci przypadnie 1 października (nb. ten sam tekst ukazuje się w tegorocznym „Kalendarzu Ustrońskim”).

Na szczęście drugowojenna tematyka nie zdominowała tegorocznej edycji „Kalendarza Cieszyńskiego”. Oto Paweł Czupryna pisze o kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa stojącym w alejach Masaryka w zaolziańskiej części miasta, zgrabnej neogotyckiej budowli z 1894 roku, w którym od początku służyli jezuici, a który w lipcu 2015 został przez nich opuszczony. I szkoda. Bo jezuici to ważny zakon, nie tylko dla Kościoła rzymsko-katolickiego, ale i dla Cieszyna, by wspomnieć jedynie Leopolda Jana Szersznika. „Kiedy inne kościoły w Czechach świeciły pustkami, u jezuitów na niedzielnych mszach zawsze był komplet wiernych. A jak będzie teraz? Szkoda, że zakonna jezuicka parafia o tak bogatej tradycji przestaje istnieć i to wtedy, kiedy na Stolicy Piotrowej zasiada papież Franciszek z Towarzystwa Jezusowego”, ze smutkiem kończy swój artykuł były redaktor „Głosu”.

W ramach zachowania parytetu wyznaniowego – również przy recenzji – należy nadmienić, że w lutym przypadnie 160 rocznica śmierci ks. Karola Kotschy’ego, ustrońskiego pastora. Wspomnienie o tym budowniczym kościoła Apostoła Jakuba Starszego w Ustroniu napisała Lidia Szkaradnik. A skoro już dotarliśmy do górnego biegu Królowej Polskich Rzek, to warto polecić artykuł Michała Kawuloka o architektach, którzy wpłynęli na obraz międzywojennej Wisły – Franciszku Macurze i Franciszku Landeckim, twórcach wielu zarówno drewnianych, jak i zaprojektowanych w duchu modernizmu tamtejszych willi.

Sporo znaczących postaci przewija się na kartach „Kalendarza”. Władysława Magiera przypomina dwie znane cieszynianki, Paulinę Wittenberg i Łucję Monné, Czesław Kraina rodzinę Schustrów, a Mariusz Makowski opisuje działalność twórczą na Śląsku Cieszyńskim wspomnianego już na wstępie mistrza malarstwa portretowego Czesława Kuryatty.

Natomiast Irena French, która już od wielu lat wydobywa na światło dzienne zapomniane, a raczej przemilczane niemieckie dzieje Cieszyna, odkrywa tym razem przed czytelnikami postać Hermanna Antona Hinterstoissera, zwanego Lelé, syna słynnego dyrektora cieszyńskiego szpitala Hermanna Josepha Hinterstoissera. Otóż Lelé, wzięty do wojska podczas I wojny strzelał do syna Iwana Piotrowicza Pawłowa (tego od „psa Pawłowa”)… Ale tu nie miejsce na zdradzanie szczegółów. Ciekawostką, która może zainteresować niejednego miłośnika historii Cieszyna są losy grobowca, w którym został pochowany przedwcześnie zmarły Hinterstoisser junior, chirurg werkowego szpitala w Trzyńcu. „Z czasem neogotyckie inskrypcje pokrył kurz, a grobowiec porosły krzewy i bluszcz, doprowadzając do zgubnego rozwarstwienia brenneńskiego piaskowca i przede wszystkim do rozsunięcia kamiennych bloków. I dnia pewnego jesienią roku 2012, akurat po 120 latach od uruchomienia cieszyńskiego szpitala, a tym samym od przyjazdu Hinterstoisserów z malutkim Lelé do Cieszyna i po 85 latach od jego śmierci, masywna stela nagrobna przewróciła się i rozbiła na kawałki. Przyszłość grobowca stanęła pod znakiem zapytania. Ale jako że cuda się zdarzają, grobowiec niedługo potem znalazł nowych właścicieli, którzy zdecydowali się na jego rekonstrukcję, a ta powiodła się znakomicie.”

To taka może zachęta na sam koniec, że dbanie o historię i tradycję miasta można realizować w różny sposób - tak przypominaniem ważnych dla miasta i regionu postaci, jak i troszczeniem się choćby o ich miejsca wiecznego spoczynku.

(wien)

„Kalendarz Cieszyński 2016”, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Cieszyn 2015, ss. 264; red. Kolegium, przew. Mariusz Makowski

***


Pisaliśmy już o „Kalendarzu Beskidzkim” . W najbliższym czasie na OX.PL ukażą się recenzje „Kalendarza Goleszowskiego”, „Kalendarza z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa”, „Kalendarza Śląskiego” oraz „Kalendarza Ustrońskiego”.

zródło: ox.pl
dodał: BT 02-01-2016 16:55
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (0)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialność za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

Musisz się zalogować aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta ? Zarejestruj się i sprawdź co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

Hażlach: boisko jest, teraz budynek

28-09-2016 13:00

W Hażlachu powstaje kolejny obiekt sportowy. Po oddanym niedawno do użytku boisku Gmina wkracza w kolejny etap prac nad budynkiem dla sportowców.

wyświetleń: 146komentarzy: 0

Cieszyn: Wyłudzili ponad 5,5 miliona

28-09-2016 12:00

39-letni mieszkaniec Brennej - jego 30-letnia żona oraz trzech mieszkańców powiatu rybnickiego i wodzisławskiego w wieku od 44 do 61 lat, prowadząc razem działalność gospodarczą, wystawiali faktury za nieistniejące usługi. Wyłudzili w ten sposób ponad 5,5 mln zł.

wyświetleń: 1186komentarzy: 2

''Czytak'' - inna forma słuchania książek. Jak przyjeła się w powiecie?

28-09-2016 11:05

Prawie dwa lata temu rozesłałem do bibliotek naszego powiatu informację, że jest możliwość darmowego dostępu do książek w formacie „czytaka”. Z informacji, które uzyskałem od tego czasu to do projektu organizowanego przez Stowarzyszenie Pomocy Osobom Niepełnosprawnym "Larix" im. Henryka Ruszczyca w naszym powiecie zgłosiły się biblioteki w Goleszowie z filią w Cisownicy, biblioteka Publiczna w Skoczowie i Gminna Biblioteka w Brennej. Postanowiłem sprawdzić, jak "czytaki" przyjęły się wśród naszych mieszkańców.

wyświetleń: 259komentarzy: 0

Najmłodsi stela 96/498/2016

28-09-2016 09:15

Zapraszamy na kolejną część cyklu - ''Najmłodsi stela''- czyli fotogalerię najmłodszych mieszkańców naszego powiatu w obiektywie naszego fotoreportera.

wyświetleń: 1479komentarzy: 0

Cezary Cieńciała o sporcie w Cieszynie

28-09-2016 07:30

Po głośnej likwidacji Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Cieszynie w dużej mierze zadania tej jednostki przejął powołany Wydział Sportu UM, którego Naczelnikiem wraz z początkiem sierpnia br. został Cezary Cieńciała, dotychczasowy Doradca Burmistrza Miasta Pełnomocnik ds. kultury fizycznej, sportu i rekreacji. O wizję funkcjonowania sportu oraz priorytety działań pytamy Naczelnika w materiale filmowym.

wyświetleń: 942komentarzy: 2

III Cieszyński Maraton Czytania Tekstów Gwarowych

27-09-2016 19:00

W niedzielę (25.09) w Książnicy Cieszyńskiej odbył się III Cieszyński Maraton Czytania Tekstów Gwarowych „Czytómy po naszymu” pod hasłem „Z nolepy naszych łojców”.  Teksty gwarowe prezentowali m.in. laureaci IX Konkursu Gwar Śląska Cieszyńskiego, przedstawiciele władz lokalnych, prozaicy i poeci tworzący w gwarze.

wyświetleń: 737komentarzy: 0

Zaolzie. Kulisy Sceny Polskiej na wystawie

27-09-2016 17:35

Obchodom jubileuszu 65-lecia Sceny Polskiej Teatru Cieszyńskiego w Czeskim Cieszynie towarzyszy wystawa. Prezentowane są na niej fotografie portretowe aktorów Sceny Polskiej, zdjęcia archiwalne i zza kulis. A ponadto stare kroniki i programy, elementy scenografii, a także rekwizyty używane podczas najpopularniejszych spektakli.

wyświetleń: 375komentarzy: 0

Samorządowcy z ministrem

27-09-2016 15:55

W Skoczowie 23 września odbyła się konferencja dotycząca Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju – dokumentu opracowywanego przez Ministerstwo Rozwoju. Gościem specjalnym był Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju Jerzy Kwieciński.

wyświetleń: 757komentarzy: 5

II Spotkanie Networkingowe

27-09-2016 14:40

Na przedsiębiorców oraz przedstawicieli środowisk biznesowych czeka Klub Przedsiębiorcy przy Zamku Cieszyn. 5 października w Hotelu Mercure w Cieszynie odbędzie się II Spotkanie Networkingowe.

wyświetleń: 392komentarzy: 1

Lądowisko na dachu cieszyńskiego Szpitala Ślaskiego za rok

27-09-2016 13:00

Do końca 2017 roku, na dachu Szpitala Śląskiego w Cieszynie powstanie lądowisko dla helikopterów sanitarnych. Nowoczesną aparaturę medyczną służącą pacjentom zyska także Szpitalny Oddział Ratunkowy. Cieszyński szpital otrzymał blisko 5 milionów złotych dotacji, przyznanej na ten cel przez Ministerstwo Zdrowia.

wyświetleń: 2856komentarzy: 0
Kontakt z redkacją