Zaloguj się
Jesteś nowy na OX.PL?
Zaloguj się
Jesteś nowy na OX.PL?
wiadomości

Nie wyrzucajcie starych obrusów. „Istebna” chce przywrócić zapomniany element stroju

Stare, gładkie białe obrusy, kawałki lnianego i bawełnianego płótna oraz zapomniane elementy regionalnych strojów mogą dostać drugie życie. Zespół Regionalny „Istebna” zaapelował do mieszkańców, by podczas jesiennych porządków ich nie wyrzucali. Artyści chcą wrócić do dawnego „łoblykania obrusów”, czyli noszenia białych płóciennych okryć, które przez pokolenia były częścią kobiecego stroju górali śląskich.

– Dążąc do tradycyjnego stroju, chcemy powrócić do „łoblykania obrusów”, o których już się mało mówi i mało kto je ubiera - informuje Zespół Regionalny „Istebna”.

Zespół poszukuje przede wszystkim starych, gładkich białych obrusów oraz materiałów bawełnianych i lnianych. Chętnie przyjmie również inne dawne elementy stroju regionalnego.

Łoktusza, łochtusza i łobrus

Za określeniem „obrus” kryje się znacznie więcej niż współczesna tkanina nakładana na stół. W tradycyjnym stroju górali śląskich duże białe płócienne okrycie kobiece nazywano łoktuszą, a w gwarze Śląska Cieszyńskiego występuje również forma łochtusza. Słownikowe źródła opisują ją jako dużą białą chustę należącą do stroju góralki.

Było to odzienie typowo kobiece, noszone zarówno przez panny, jak i mężatki. Góralki zarzucały je na ramiona, bezpośrednio na kabotek albo na kożuch. Duża płachta mogła okrywać niemal całą sylwetkę. Łoktuszę wiązano z przodu na piersiach, a mocno krochmalone płótno układało się w charakterystyczne fałdy. Opisy etnograficzne podają, że odświętne egzemplarze mogły mieć około 150 na 215 cm.

W źródłach pojawia się jednak również łobrus, czyli obrus używany jako część stroju. Niektóre opracowania rozróżniają oba elementy: łoktuszę wykonywano z białego płótna, m.in. drelichowego, natomiast łobrus mógł być uszyty z bardziej delikatnego materiału, nawet adamaszku. Oba pełniły funkcję wierzchniego kobiecego okrycia.

To tłumaczy, dlaczego Zespół „Istebna” szuka dziś właśnie starych białych obrusów, lnu i bawełny. Nie chodzi jedynie o wykorzystanie przypadkowych tkanin, ale o próbę odtworzenia elementu stroju, który dawniej był charakterystyczny dla miejscowych góralek.

Dawniej były czymś zupełnie naturalnym

Łoktusze pojawiają się w dawnych opisach mieszkańców Beskidu Śląskiego. Jeszcze przed II wojną światową pisano o góralach z Istebnej, Koniakowa i Jaworzynki oraz o kobietach, które w chłodniejsze dni lub podczas deszczu zarzucały na siebie duże białe płócienne okrycia. Starsze źródła wspominają także o „białych łoktuszach przez ramiona przewieszonych” jako elemencie ubioru kobiet ze Śląska Cieszyńskiego.

Z czasem ten element stroju zaczął zanikać. Dziś znacznie częściej kojarzymy tradycyjny ubiór góralek z kabotkiem, zapaskami, czepcem, nogawiczkami czy kierpcami. Zespół „Istebna” chce przypomnieć również o dawnym wierzchnim okryciu.

– Nie wyrzucajcie ich, my się nimi bardzo chętnie zaopiekujemy! - apelują członkowie zespołu.

Poszukiwania starych tkanin wpisują się w szersze działania związane z odtwarzaniem możliwie tradycyjnej formy stroju. Zespół Regionalny „Istebna”, którego początki sięgają 1901 roku, obchodzi w tym roku 125-lecie działalności. Powrót do „łoblykania obrusów” może więc przywrócić na scenę element ubioru, który przez dziesięciolecia niemal zniknął z powszechnej pamięci.

 

NG/mat.pras.

źródło: ox.pl
dodał: NG

Komentarze

0
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane.
Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin
Musisz się zalogować, aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta? Zarejestruj się i sprawdź, co możesz zyskać.
To również może Ciebie zainteresować:
Ostatnio dodane artykuły: