Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 2372komentarzy: 1

Czemu ten czwartek jest tłusty?

04-02-2016 07:40

Dziś tłusty czwartek. Większość z nas nie odmówi rytualnego pączka, nie zastanawiając się w ogóle, skąd się wziął ten zwyczaj. I czemu właściwie zwiemy ten czwartek - tłustym? Odpowiedź znaleźć można w przeszłości...
Czemu ten czwartek jest tłusty? Chrust albo faworki, tradycyjny smakołyk w tłusty czwartek, fot. Natasza Gorzołka/ox.pl

Zacznijmy od zapustów, czy też karnawału – Tłusty Czwartek jest bowiem, wraz z imprezami, balami i kuligami, tradycyjnym wyznacznikiem końcowego okresu mięsopustu. Skąd się wzięły te nazwy? Karnawał, słowo, które zrobiło we współczesnej polszczyźnie dużą karierę pochodzi z języka włoskiego, konkretnie od carnevale, jednak swój prawdziwy źródłosłów ma w języku łacińskim – carne mięso + valere obowiązywać, być ważnym, królować lub caro – mięso, vale – żegnaj, bywaj, czyli okres, w którym króluje mięso lub który poprzedza pożegnanie mięsa. Polskie nazwy Za-pusty i mięso-pusty są kalkami łacińskich słów.

Tłusty czwartek jest ostatnim czwartkiem przed Wielkim Postem, otwiera ostatni etap karnawału, tzw. ostatki lub „tłuste dni”, który obowiązkowo powinien zakończyć się w o północy w noc poprzedzającą Środę Popielcową.

- Ostatni tydzień karnawału jest szczególnie naznaczony. Zaczyna się od tzw. tłustego czwartku pączkami lub faworkami tak samo jak w niektórych rejonach Niemiec. Kończy się na Śląsku ciekawymi obrzędami, jak chociażby pogrzeb basów, czyli instrumentów, które się symbolicznie chowa – mówi nam dr Jacek Kurek. Zapusty są ściśle połączone z rokiem liturgicznym, kończą się wraz z początkiem Wielkiego Postu (od Środy Popielcowej do Wielkiego Czwartku), ale są też związane z naturalnym porządkiem. Jak zauważa historyk: - Na tym etapie zimy w domach było jeszcze dużo zapasów zgromadzonych rok wcześniej, było z czego świętować, te zapasy zaczynały się kończyć wiosną. Post ma tez takie szczególne przełożenie na cykl, kiedy jest mniej zapasów to post służy temu, że się je skromniej, albo tylko to, co zostało.

Na początku w karnawale nie chodziło o pączki wcale, ale o to, by najeść się do syta. Wiadomo – najlepsze tłuste, bo daje dużo energii i siły. Początkowo wiec w tłusty czwartek nie jadano słodkich pączków – te pojawiły się w Polsce w XVI wieku – ale „pączki” robione z ciasta chlebowego, nadziewane słoniną, mięsem, boczkiem czy kiełbasą. Prócz mięsa było też jednak coś słodkiego: - Początkowo były chrusty, czyli faworki, one zostały. To czy świętowano na słodko czy mięśnie było kwestią lokalnych tradycji. Potrawy miały na pewno symbolizować obfitość, tłustość i smaczność - komentuje dr Jacek Kurek.

Sam pączek, który dzisiaj kojarzy nam się nieodzownie z tłustym czwartkiem, jest w sumie dość niewymagającym smakołykiem: - To ma swoje uzasadnienie – potrawa na ostatki musiała być złożona ze składników, które jeszcze można było znaleźć w spiżarni. Był potrawą dobrą również dla ubogich, bo z jednej strony jest świąteczny, ale jest w zasięgu, dlatego też tak dobrze się przyjął - zauważa uczony.

Choć prosty, świąteczny pączek powinien spełniać jednak określone wymagania: - W zależności od regionu pączek ma różne wymagania, np. na Podhalu musi być z różą obowiązkowo, w jednych miejscach jest oblewany lukrem, w innych cukrem pudrem. Musi się unosić na oleju, powinien mieć jasną obwódkę, powinien wrócić do poprzedniego kształtu, kiedy się go naciśnie. A to co się daje do środka już jest zależne od upodobania i zasobności spiżarni – tam można w zasadzie dać wszystko, od maku po budyń czy ser - wymienia nauczyciel akademicki.

Jak się jednak okazuje, tłusty czwartek nie był znany naszym dalszym przodkom na Ziemi Cieszyńskiej: - Nazwa „Tłusty Czwartek” nie należy do cieszyńskiej tradycji. Przyszła z Polski przed paroma dekadami. W ogóle nie istniał ten dzień w cieszyńskiej tradycji, hulaszcze tłuste czwartki były ozdobą Polski szlacheckiej, w Cieszyńskiem nigdy nie zawracano uwagi na uginające się stoły. Wyraźniej zaistniały w niej natomiast ostanie trzy dni przed Środą Popielcową, nazywane ostatkami. Odbywały się tu i ówdzie tzw. muzyki ostatkowe, na których wykonywano niekiedy tzw. tańce na urodzaj, polegające przede wszystkim na skakaniu, co miała charakter magiczno-wegetacyjny. Tutaj obowiązkowe były krepliki, czyli pączki jako symbol postny. Wokoło ziemi cieszyńskiej, np. na Górnym Śląsku, głębiej w Polsce, też na Morawach pojawiali się ostatkorze, przebierańcy wodzący zwierzęta "męskie", będące symbolem prokreacyjności (niedźwiedź, kurek, koń i in.) Również tzw. pochowanie basu (pogrzeb basów) jest nowością sprzed mniej więcej ćwierć wieku, która przyszła tu z Moraw – tłumaczy prof. Daniel Kadłubiec.

Swojskie czy nie, święto tak czy inaczej weszło do naszego kalendarza. Brak konsumpcji pączka uważa sie za złą wróżbę nawet dzisiaj. Jeśli jeszcze nie skosztowaliście żadnego, możecie na szybko upiec, korzystając z przepisu podanego przez nas rok temu [zobacz Tutaj ] lub postawić na starszą potrawę - faworki. Przepis na faworki ze zdjęcia (przetestowany wczoraj przez autorkę tekstu):


3 łyżki gęstej śmietany 18%
255 g (1,5 szklanki) mąki
3 żółtka
50 g masła
½ opakowania proszku do pieczenia  (ok. 8 g)
szczypta soli
1 łyżka soku z cytryny
1 łyżeczka spirytusu

1 kg smalcu lub innego tłuszczu do smażenia
cukier puder do posypania

Składniki (prócz cukru pudru i oleju) razem wymieszać, zagnieść ciasto, rozwałkować (cienko!), ciąć paski około 10x3 cm. W środku przeciąć wzdłuż na ok. 5 cm i przeciągnąć jeden koniec faworka przez otwór. Smażyć na dobrze rozgrzanym głębokim oleju (faworek po wrzuceniu powinien błyskawicznie wypłynąć na powierzchnię i w parę sekund się zarumienić). Obficie posypać cukrem pudrem. Smacznego!

 

Natasza Gorzołka

zródło: OX.PL
dodał: NG 04-02-2016 07:40
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (1)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialność za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

cd minerwa
04-02-2016 10:08
cd minerwa
Jak podaje wikipedia - " Geneza tłustego czwartku sięga pogaństwa. Był to dzień, w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Ucztowanie opierało się na jedzeniu tłustych potraw, szczególnie mięs oraz piciu wina, a zagryzkę stanowiły pączki przygotowywane z ciasta chlebowego i nadziewane słoniną. Rzymianie obchodzili w ten sposób raz w roku tzw. tłusty dzień" .
Rzymianie bawili sie naprawde hucznie. 2 lutego obchodzono Paganalia - swieto ku czci bogini Ceres (od wegetacji i urodzaju) i Tellus (bogini plodnosci). Skladano ofiary w postaci plackow ofiarnych, wypiekow domowych proszac o ochrone siewow przed zimnem, zla pogoda.
Charakterystyczne dla Slaska sa zwyczaje i obrzedy wiosenne, poniewaz w nich zachowalo sie najwiecej zjawisk reliktowych z poganstwa. Obrzedy te mocno sa zwiazane z wierzeniami ludowymi - ziemia i uprawa, gdzie glownym celem jest zapewnienie urodzaju. Obrzedy te mialy za zadanie zrzucaniu zla, choroby, zimy.

Obecnie wszystko sluzy zabawie i wyrazaniu radosci z nadchodzacej wiosny.
Musisz się zalogować aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta ? Zarejestruj się i sprawdź co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

22 rajdowe kilometry

30-07-2016 09:50

Będzie głośno i szybko, emocji też nie zabraknie. Goleszów i Hażlach - na ulicach tych gmin, już w niedzielę (29.07), odbędzie się czwarta runda rajdu samochodowego o Puchar ATM RALLY & RACE GC.

wyświetleń: 257komentarzy: 1

70 tys. zł za oświetlenie ul. Ks. Janusza w Zebrzydowicach

30-07-2016 07:55

Niemal 70 tysięcy zł wyda Gmina Zebrzydowice na oświetlenie prawie półkilometrowego odcinka ulicy ks. A. Janusza.

wyświetleń: 400komentarzy: 1

Centrum Usług Wspólnych w Cieszynie

29-07-2016 19:00

Od stycznia samorządy w związku z zeszłoroczną ustawą ''o zmianie ustawy o samorządzie gminnym...'' mogą tworzyć tzw. centra usług wspólnych. W Cieszynie na ostatniej sesji Rady Miejskiej samorządowcy podjęli w tej sprawie odpowiednie uchwały. Funkcjonujące dotąd tzw. ZOJO zostanie przekształcone w CUW.

wyświetleń: 1584komentarzy: 2

Grilluj w centrum Cieszyna

29-07-2016 17:00

Status konkursu: ZAKOŃCZONY

Lato, słońce, czas wolny od pracy i ludzie, z którymi lubimy go spędzać  – to wszystko tworzy doskonałe okoliczności do zorganizowania grilla. Brakuje już tylko jednego składnika – dobrej lokalizacji. Dzięki restauracji Ekotradycja z Cieszyna, możesz zorganizować grilla w centrum Cieszyna nawet jeśli mieszkasz w budynku wielorodzinnym pozbawionym ogrodu. Dodatkowo, zjesz pyszne potrawy przyrządzone przez doświadczonego kucharza.

wyświetleń: 1522komentarzy: 0

Rajd Rzeszowski bez Szejów

29-07-2016 15:40

Poznaliśmy załogi, które będą rywalizować na trasie Rajdu Rzeszowskiego w rundach Mistrzostw Polski i Mistrzostw Europy. Niestety, mimo wcześniejszej deklaracji, na liście zgłoszeń zabrakło Jarosława i Marcina Szejów.

wyświetleń: 404komentarzy: 0

Czołówka we mgle

29-07-2016 14:00

Dziś rano (29.07) tuż po 6:00 doszło w Koniakowie do czołowego zderzenia. Groźnie wyglądało, na szczęście nikt poważnie nie ucierpiał.

wyświetleń: 4389komentarzy: 0

Dwa kółka okiem obiektywu

29-07-2016 12:30

Turystyczny Klub Kolarski PTTK „Ondraszek” obchodzi w tym roku jubileusz pięćdziesięciolecia istnienia. Z tej okazji wspólnie z Klubem Fotograficznym PTTK „Start” przygotowano konkurs fotograficzny pod hasłem „Jubileusz Ondraszka w obiektywie”.

wyświetleń: 583komentarzy: 0

Zaniedbany i zarośnięty amfiteatr w Cieszynie...

29-07-2016 11:00

Cieszyński amfiteatr lata świetności dawno ma już za sobą. Obecnie teren ten z pewnością nie jest wizytówką miasta. Planów na jego zagospodarowanie sprzed kilku lat nie udało się zrealizować. I jak się okazuje, póki co, na jakiekolwiek zmiany w tym zakresie mieszkańcy nie mają co liczyć.

wyświetleń: 3976komentarzy: 7

Nocny pożar w Zaborzu

29-07-2016 09:35

W nocy paliło się w garażu w jednym z budynków w Zaborzu. Poszkodowany został właściciel nieruchomości. Także wczoraj spaliła się zakrystia w kościele w Międzyrzeczu Górnym.

wyświetleń: 3311komentarzy: 0

Jak wybrać dobry warsztat LPG?

29-07-2016 07:30

Decydując się na montaż instalacji gazowej w samochodzie, chcemy powierzyć nasze auto solidnym fachowcom. Po czym poznać dobry warsztat, który nie zawiedzie nas jakością świadczonych usług i nie zniechęci do jazdy na gaz? 

wyświetleń: 812komentarzy: 0
Kontakt z redkacją