Wiadomości

Wkrótce w regionie

Kontakt24

wyświetleń: 2384komentarzy: 1

Czemu ten czwartek jest tłusty?

04-02-2016 07:40

Dziś tłusty czwartek. Większość z nas nie odmówi rytualnego pączka, nie zastanawiając się w ogóle, skąd się wziął ten zwyczaj. I czemu właściwie zwiemy ten czwartek - tłustym? Odpowiedź znaleźć można w przeszłości...
Czemu ten czwartek jest tłusty? Chrust albo faworki, tradycyjny smakołyk w tłusty czwartek, fot. Natasza Gorzołka/ox.pl

Zacznijmy od zapustów, czy też karnawału – Tłusty Czwartek jest bowiem, wraz z imprezami, balami i kuligami, tradycyjnym wyznacznikiem końcowego okresu mięsopustu. Skąd się wzięły te nazwy? Karnawał, słowo, które zrobiło we współczesnej polszczyźnie dużą karierę pochodzi z języka włoskiego, konkretnie od carnevale, jednak swój prawdziwy źródłosłów ma w języku łacińskim – carne mięso + valere obowiązywać, być ważnym, królować lub caro – mięso, vale – żegnaj, bywaj, czyli okres, w którym króluje mięso lub który poprzedza pożegnanie mięsa. Polskie nazwy Za-pusty i mięso-pusty są kalkami łacińskich słów.

Tłusty czwartek jest ostatnim czwartkiem przed Wielkim Postem, otwiera ostatni etap karnawału, tzw. ostatki lub „tłuste dni”, który obowiązkowo powinien zakończyć się w o północy w noc poprzedzającą Środę Popielcową.

- Ostatni tydzień karnawału jest szczególnie naznaczony. Zaczyna się od tzw. tłustego czwartku pączkami lub faworkami tak samo jak w niektórych rejonach Niemiec. Kończy się na Śląsku ciekawymi obrzędami, jak chociażby pogrzeb basów, czyli instrumentów, które się symbolicznie chowa – mówi nam dr Jacek Kurek. Zapusty są ściśle połączone z rokiem liturgicznym, kończą się wraz z początkiem Wielkiego Postu (od Środy Popielcowej do Wielkiego Czwartku), ale są też związane z naturalnym porządkiem. Jak zauważa historyk: - Na tym etapie zimy w domach było jeszcze dużo zapasów zgromadzonych rok wcześniej, było z czego świętować, te zapasy zaczynały się kończyć wiosną. Post ma tez takie szczególne przełożenie na cykl, kiedy jest mniej zapasów to post służy temu, że się je skromniej, albo tylko to, co zostało.

Na początku w karnawale nie chodziło o pączki wcale, ale o to, by najeść się do syta. Wiadomo – najlepsze tłuste, bo daje dużo energii i siły. Początkowo wiec w tłusty czwartek nie jadano słodkich pączków – te pojawiły się w Polsce w XVI wieku – ale „pączki” robione z ciasta chlebowego, nadziewane słoniną, mięsem, boczkiem czy kiełbasą. Prócz mięsa było też jednak coś słodkiego: - Początkowo były chrusty, czyli faworki, one zostały. To czy świętowano na słodko czy mięśnie było kwestią lokalnych tradycji. Potrawy miały na pewno symbolizować obfitość, tłustość i smaczność - komentuje dr Jacek Kurek.

Sam pączek, który dzisiaj kojarzy nam się nieodzownie z tłustym czwartkiem, jest w sumie dość niewymagającym smakołykiem: - To ma swoje uzasadnienie – potrawa na ostatki musiała być złożona ze składników, które jeszcze można było znaleźć w spiżarni. Był potrawą dobrą również dla ubogich, bo z jednej strony jest świąteczny, ale jest w zasięgu, dlatego też tak dobrze się przyjął - zauważa uczony.

Choć prosty, świąteczny pączek powinien spełniać jednak określone wymagania: - W zależności od regionu pączek ma różne wymagania, np. na Podhalu musi być z różą obowiązkowo, w jednych miejscach jest oblewany lukrem, w innych cukrem pudrem. Musi się unosić na oleju, powinien mieć jasną obwódkę, powinien wrócić do poprzedniego kształtu, kiedy się go naciśnie. A to co się daje do środka już jest zależne od upodobania i zasobności spiżarni – tam można w zasadzie dać wszystko, od maku po budyń czy ser - wymienia nauczyciel akademicki.

Jak się jednak okazuje, tłusty czwartek nie był znany naszym dalszym przodkom na Ziemi Cieszyńskiej: - Nazwa „Tłusty Czwartek” nie należy do cieszyńskiej tradycji. Przyszła z Polski przed paroma dekadami. W ogóle nie istniał ten dzień w cieszyńskiej tradycji, hulaszcze tłuste czwartki były ozdobą Polski szlacheckiej, w Cieszyńskiem nigdy nie zawracano uwagi na uginające się stoły. Wyraźniej zaistniały w niej natomiast ostanie trzy dni przed Środą Popielcową, nazywane ostatkami. Odbywały się tu i ówdzie tzw. muzyki ostatkowe, na których wykonywano niekiedy tzw. tańce na urodzaj, polegające przede wszystkim na skakaniu, co miała charakter magiczno-wegetacyjny. Tutaj obowiązkowe były krepliki, czyli pączki jako symbol postny. Wokoło ziemi cieszyńskiej, np. na Górnym Śląsku, głębiej w Polsce, też na Morawach pojawiali się ostatkorze, przebierańcy wodzący zwierzęta "męskie", będące symbolem prokreacyjności (niedźwiedź, kurek, koń i in.) Również tzw. pochowanie basu (pogrzeb basów) jest nowością sprzed mniej więcej ćwierć wieku, która przyszła tu z Moraw – tłumaczy prof. Daniel Kadłubiec.

Swojskie czy nie, święto tak czy inaczej weszło do naszego kalendarza. Brak konsumpcji pączka uważa sie za złą wróżbę nawet dzisiaj. Jeśli jeszcze nie skosztowaliście żadnego, możecie na szybko upiec, korzystając z przepisu podanego przez nas rok temu [zobacz Tutaj ] lub postawić na starszą potrawę - faworki. Przepis na faworki ze zdjęcia (przetestowany wczoraj przez autorkę tekstu):


3 łyżki gęstej śmietany 18%
255 g (1,5 szklanki) mąki
3 żółtka
50 g masła
½ opakowania proszku do pieczenia  (ok. 8 g)
szczypta soli
1 łyżka soku z cytryny
1 łyżeczka spirytusu

1 kg smalcu lub innego tłuszczu do smażenia
cukier puder do posypania

Składniki (prócz cukru pudru i oleju) razem wymieszać, zagnieść ciasto, rozwałkować (cienko!), ciąć paski około 10x3 cm. W środku przeciąć wzdłuż na ok. 5 cm i przeciągnąć jeden koniec faworka przez otwór. Smażyć na dobrze rozgrzanym głębokim oleju (faworek po wrzuceniu powinien błyskawicznie wypłynąć na powierzchnię i w parę sekund się zarumienić). Obficie posypać cukrem pudrem. Smacznego!

 

Natasza Gorzołka

zródło: OX.PL
dodał: NG 04-02-2016 07:40
drukuj artykuł Widzisz błąd? Zgłoś go


Komentarze (1)

Redakcja nie ponosi odpowiedzialność za komentarze internautów. Wpisy niezgodne z regulaminem będą usuwane. Dodając komentarz, akceptujesz postanowienia regulaminu.
Zobacz regulamin.

cd minerwa
04-02-2016 10:08
cd minerwa
Jak podaje wikipedia - " Geneza tłustego czwartku sięga pogaństwa. Był to dzień, w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Ucztowanie opierało się na jedzeniu tłustych potraw, szczególnie mięs oraz piciu wina, a zagryzkę stanowiły pączki przygotowywane z ciasta chlebowego i nadziewane słoniną. Rzymianie obchodzili w ten sposób raz w roku tzw. tłusty dzień" .
Rzymianie bawili sie naprawde hucznie. 2 lutego obchodzono Paganalia - swieto ku czci bogini Ceres (od wegetacji i urodzaju) i Tellus (bogini plodnosci). Skladano ofiary w postaci plackow ofiarnych, wypiekow domowych proszac o ochrone siewow przed zimnem, zla pogoda.
Charakterystyczne dla Slaska sa zwyczaje i obrzedy wiosenne, poniewaz w nich zachowalo sie najwiecej zjawisk reliktowych z poganstwa. Obrzedy te mocno sa zwiazane z wierzeniami ludowymi - ziemia i uprawa, gdzie glownym celem jest zapewnienie urodzaju. Obrzedy te mialy za zadanie zrzucaniu zla, choroby, zimy.

Obecnie wszystko sluzy zabawie i wyrazaniu radosci z nadchodzacej wiosny.
Musisz się zalogować aby móc wystawiać komentarze.
Nie masz konta ? Zarejestruj się i sprawdź co możesz zyskać.

Pozostałe wiadomości

Chrystus na strumieńskim rynku odzyskał swój blask

25-08-2016 14:15

Jest nieodzownym elementem strumieńskiego Rynku. Od 130 lat chroni miasto i jego mieszkańców, towarzyszyła wielu wydarzeniom, które miały miejsce w przeszłości Strumienia. W minioną niedzielę 21 sierpnia odbyło się uroczyste poświęcenie Figury Chrystusa Króla, która po gruntownym remoncie odzyskała swój dawny blask.

wyświetleń: 102komentarzy: 0

Wspominali pisarza

25-08-2016 12:40

Złożeniem kwiatów pod pomnikiem Gustawa Morcinka w Skoczowie, uczczono dziś (25.08) 125. rocznicę urodzin pisarza. W uroczystościach wziął udział m.in. wiceminister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

wyświetleń: 365komentarzy: 0

Ten Proffesor Cię nauczy!

25-08-2016 11:00

Chcesz zdobyć zawód, dokształcić się, zdobyć nowe kwalifikacje? I to za darmo, ucząc się jedynie 4 dni w miesiącu? Bezpłatna szkoła PROFFESOR w Skoczowie czeka na Ciebie! Trwa nabór do SZKÓŁ POLICEALNYCH OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH! Jasno, przystępnie, profesjonalnie, nowocześnie, rzetelnie i na dodatek za darmo...? Czy to możliwe, żeby nauczanie takie było? Tak! Tylko w Skoczowie jest Szkoła, która oferuję naukę na bardzo wysokim poziomie zupełnie bezpłatnie! Jaka? Sprawdź sam!

wyświetleń: 569komentarzy: 0

Kajto: decydująca batalia lidera

25-08-2016 09:15

Rywalizacja w FIA ERC wkracza w decydującą fazę – czeski Rajd Barum (26-28 sierpnia) będzie najbliższym wyzwaniem Kajetanowicza i Barana. Załogę Lotos Rally Team czeka 230 km ścigania na 15 wąskich, podbijających i dziurawych czeskich odcinkach, na których miejscowi kierowcy narzucają szalone tempo. Będzie tym bardziej emocjonująco, ponieważ– Kajetanowicza i Barana tylko 3 punkty dzielą od obrony tytułu już na dwie rundy przed końcem mistrzostw.

wyświetleń: 318komentarzy: 0

Bułgaria, Grecja, Chorwacja? Gdzie wypoczywaliśmy najchętniej w te wakacje?

25-08-2016 07:30

Choć za wcześnie jeszcze na całkowite podsumowanie sezonu 2016, bo część z nas na urlop wybiera okres września i października, to główna wakacyjna fala już za nami. Przez lipiec i sierpień wypoczywały bowiem głównie rodziny z dziećmi w wieku szkolnym. Gdzie najchętniej mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego jeździli w te wakacje?

wyświetleń: 1480komentarzy: 3

Pisarz śląski - Gustaw Morcinek

24-08-2016 19:00

O Śląsku Cieszyńskim pisał, że powstała z 'uśmiechu Pana Boga', w twórczości opisywał życie codzienne mieszkańców tej ziemi, nawiązywał do pracy górnika, którym sam w młodzieńczych latach był. Jemu przypisuje się pomysł zmiany nazwy Katowic na Stalinogród, choć decyzje o tym zapadły zanim, jako poseł, odczytał to z sejmowej mównicy. Jutro mija 125 rocznica urodzin Gustawa Morcinka, pisarza ze Skoczowa.

wyświetleń: 1225komentarzy: 2

Wisła - widowiskowe zjazdy

24-08-2016 17:00

Już 27 i 28 sierpnia najlepsi zawodnicy Europy ponownie odwiedzą Wisłę, aby walczyć o tytuły Mistrzów Europy w konkurencji Downhill. Po raz kolejny zostaną wystawieni na próbę przez trasę zlokalizowaną na charakterystycznym szczycie Beskidu Śląskiego - Stożku. Ze względu na fakt, iż zawody w zjazdach rowerowych są niezwykle widowiskową dyscypliną warto zawczasu spojrzeć z czym mierzyć się będą najlepsi riderzy Europy.

wyświetleń: 845komentarzy: 0

Reminiscencje po Gorolu

24-08-2016 15:30

Gorolski Święto w Jabłonkowie staje się coraz bardziej popularną imprezą. Jest ona atrakcyjna nie tylko dla Zaolziaków, ale tłumnie przyjeżdżających już turystów, którzy zamieszkują kraje po obu stronach Olzy. Często uważa się, że to ostatni bastion Polaków mieszkających w Czechach.

wyświetleń: 759komentarzy: 0

Ośmiorniczki w Szpitalu Śląskim w Cieszynie

24-08-2016 14:45

Bynajmniej nie chodzi o wykwintne dania, w jakich gustują co niektórzy polscy posłowie, ale o akcję „Ośmiorniczki dla wcześniaków”. Pod ta nazwą kryje się akcja polegająca na darowaniu wcześniakom miękkich maskotek w kształcie ośmiorniczki. Dlaczego akurat takich maskotek i jaki to ma cel? Przeczytaj.

wyświetleń: 4448komentarzy: 1

Zakończenie wakacji ''Pod Skocznią'' w Istebnej

24-08-2016 13:40

Ciekawą imprezę na sportowo i muzycznie na zakończenie wakacji planuje Istebna w najbliższą sobotę, 28 sierpnia br. Będzie przedstawienie teatralne dla dzieci, Koncert Patryka Demkowskiego z Wisły, Koncert reggae zespołu Bathel, dyskoteka oraz mecze: trampkarzy, juniorów i seniorów KP Trójwieś.

wyświetleń: 782komentarzy: 2
loading...
Kontakt z redkacją